Pacjentowi z niewydolnością krążenia należy wykonać mycie całego ciała w łóżku. Chory jest zdenerwowany pobytem na dużej sali, skrępowany koniecznością korzystania z pomocy opiekuna medycznego i nie bardzo chce zgodzić się na wykonanie mycia. Wskaż najbardziej właściwy sposób postępowania opiekuna medycznego w takiej sytuacji.
Najbardziej właściwe jest uzyskanie zgody pacjenta na wykonanie zaplanowanych czynności higienicznych, ponieważ mycie całego ciała w łóżku jest czynnością ingerującą w intymność chorego. Pacjent, nawet jeśli jest niesamodzielny i wymaga pomocy, nadal ma prawo decydować o swoim ciele, mieć zapewnioną godność, prywatność i poczucie bezpieczeństwa. Samo to, że czynność jest potrzebna medycznie i pielęgnacyjnie, nie daje opiekunowi prawa do wykonania jej „na siłę”. Moim zdaniem to jest jedna z najważniejszych zasad w pracy opiekuna: najpierw kontakt z człowiekiem, dopiero potem procedura. W praktyce należy spokojnie wyjaśnić, po co wykonuje się toaletę całego ciała, jakie są korzyści, np. poprawa komfortu, zmniejszenie ryzyka odparzeń, zakażeń skóry i odleżyn, oraz jak będzie chroniona intymność chorego. Trzeba zaproponować parawan, odsłanianie tylko tej części ciała, która jest aktualnie myta, użycie ręcznika lub koca do przykrycia oraz możliwość przerwy, zwłaszcza u pacjenta z niewydolnością krążenia. Przy takim chorym ważne jest też tempo pracy: bez pośpiechu, z obserwacją duszności, sinicy, zmęczenia, potliwości czy kołatania serca. Dobrą praktyką jest powiedzieć na przykład: Rozumiem, że może się pan czuć skrępowany. Zasłonię łóżko parawanem, będę odsłaniać tylko mały fragment ciała i w każdej chwili możemy zrobić przerwę. Czy zgadza się pan, żebym pomógł w toalecie? Taka komunikacja buduje zaufanie i jest zgodna z prawami pacjenta oraz standardami opieki skoncentrowanej na osobie.
W tej sytuacji łatwo pomylić wykonanie zadania higienicznego z prawidłową opieką nad pacjentem. Samo poinformowanie chorego, że czynności higieniczne są konieczne, nie wystarcza. Informacja jest ważna, bo pacjent powinien wiedzieć, co będzie robione i dlaczego, ale nie zastępuje świadomej zgody. Opiekun medyczny nie może traktować pacjenta jak biernego obiektu zabiegu. Chory jest zdenerwowany, wstydzi się dużej sali i zależności od drugiej osoby, więc potrzebuje rozmowy, uspokojenia i zapewnienia intymności. Z mojego doświadczenia wynika, że krótki, spokojny dialog często działa lepiej niż stanowcze komunikaty typu trzeba to zrobić. Otoczenie łóżka parawanem jest oczywiście dobrą praktyką, ale nie rozwiązuje całego problemu. Parawan chroni prywatność, natomiast nie daje jeszcze zgody pacjenta i nie upoważnia do samodzielnego ograniczenia zakresu toalety do czynności częściowych, jeśli planowana była toaleta całego ciała. Można zaproponować etapowe mycie, przerwy i dostosowanie tempa do stanu pacjenta z niewydolnością krążenia, ale powinno to wynikać z rozmowy, oceny wydolności chorego i obowiązujących zaleceń, a nie z pominięcia zgody. Zrezygnowanie z mycia bez próby wyjaśnienia i wsparcia też nie jest właściwe. Higiena u osoby leżącej zapobiega odparzeniom, zakażeniom skóry, nieprzyjemnemu zapachowi, pogorszeniu samopoczucia i powstawaniu odleżyn. Typowy błąd myślowy polega na skrajnościach: albo narzucić czynność, bo jest potrzebna, albo odpuścić całkowicie, bo pacjent się waha. Profesjonalne postępowanie jest pośrodku: wyjaśnić, zapewnić intymność, okazać szacunek, ocenić stan chorego i uzyskać zgodę przed rozpoczęciem czynności.