W komunikowaniu się z osobą głuchoniewidomą nie stosuje się metody
W tej sytuacji chodzi o to, że u osoby głuchoniewidomej nie można zakładać skuteczności zwykłej mowy ani typowych komunikatów pisanych. Kanał słuchowy i wzrokowy są znacznie ograniczone albo niedostępne, więc samo powiedzenie czegoś głośniej, pokazanie kartki czy napisanie informacji na tablicy zwykle nie zapewni porozumienia. W opiece i komunikacji stosuje się metody oparte na dotyku, ruchu, wibracji i wyczuwaniu znaków dłonią. Przykładem jest kreślenie drukowanych liter na dłoni, alfabet punktowy, daktylografia do ręki, sygnały dotykowe albo ustalone znaki informujące np. o rozpoczęciu toalety, zmianie pozycji, podaniu posiłku czy wyjściu z pokoju. Dobra praktyka mówi, żeby najpierw nawiązać kontakt dotykowy, przedstawić się ustalonym znakiem, działać spokojnie i nie zaskakiwać podopiecznego. Moim zdaniem to bardzo ważne, bo nagły dotyk bez informacji może wywołać lęk. Komunikacja musi być indywidualnie dobrana do możliwości osoby, ale nie opiera się rutynowo na mowie i piśmie widzianym wzrokiem.
W komunikowaniu się z osobą głuchoniewidomą łatwo popełnić błąd polegający na myśleniu, że wystarczy mówić wolniej, głośniej albo podać kartkę z napisem. To podejście jest typowe dla kontaktu z osobą słabosłyszącą lub niedowidzącą, ale przy jednoczesnym znacznym uszkodzeniu wzroku i słuchu zwykle nie działa. Osoba głuchoniewidoma odbiera świat głównie przez dotyk, czucie głębokie, wibracje, zapach, ruch i ustalone rytuały. Dlatego metody takie jak kreślenie drukowanych liter na dłoni, komunikaty dotykowe, sygnały wibracyjne czy alfabet punktowy mogą być realnym narzędziem porozumienia. Nie są to dziwne dodatki, tylko praktyczne rozwiązania stosowane w rehabilitacji, edukacji i opiece. Ważne jest też, żeby nie mylić komunikacji pisanej z pisaniem na dłoni. Zwykły tekst na papierze wymaga sprawnego widzenia, natomiast litery kreślone na skórze są odbierane czuciowo. Z mojego doświadczenia przy nauce opieki najlepiej zapamiętać prostą zasadę: nie narzucamy metody wygodnej dla opiekuna, tylko wybieramy kanał dostępny dla podopiecznego. W praktyce trzeba obserwować reakcje, pytać rodzinę lub terapeutę o ustalone znaki i zachować powtarzalność, bo ona daje poczucie bezpieczeństwa.