Planując czynności higieniczne i pielęgnacyjne unieruchomionej podopiecznej z niewydolnością krążenia, u której występują obrzęki kończyn dolnych, opiekun powinien uwzględnić
W tej sytuacji najlepiej uwzględnić mycie kończyn dolnych w ciepłej, ale nie gorącej wodzie. U osoby unieruchomionej z niewydolnością krążenia i obrzękami nóg higiena musi być wykonana delikatnie, krótko i z obserwacją skóry. Ciepła woda pomaga usunąć pot, zabrudzenia i złuszczony naskórek, a jednocześnie nie powoduje tak silnego rozszerzenia naczyń jak gorąca kąpiel czy długie moczenie. Moim zdaniem tu najważniejsze jest rozróżnienie: mycie to czynność higieniczna, a moczenie nóg to już zabieg, który przy obrzękach może zaszkodzić. W praktyce opiekun powinien umyć nogi od części czystszych do bardziej zabrudzonych, dokładnie osuszyć skórę, szczególnie między palcami, obejrzeć czy nie ma zaczerwienienia, pęknięć, otarć, sączenia albo oznak odleżyn. Dobrą praktyką jest też układanie kończyn w pozycji odciążającej, zwykle lekko uniesionej, jeśli nie ma przeciwwskazań od personelu medycznego. Trzeba pamiętać, że obrzęki przy niewydolności krążenia świadczą o zaburzonym powrocie żylnym i zatrzymywaniu płynów, więc każda pielęgnacja powinna być spokojna, bez ucisku, tarcia i przegrzewania. Opiekun nie leczy obrzęków samodzielnie, ale dba o higienę, komfort, profilaktykę uszkodzeń skóry i zgłasza niepokojące zmiany pielęgniarce lub lekarzowi.
Przy obrzękach kończyn dolnych u osoby z niewydolnością krążenia łatwo pomylić zwykłą higienę z działaniami, które pozornie wyglądają pomocnie, ale w praktyce mogą pogorszyć stan podopiecznej. Sadzanie osoby na łóżku ze spuszczonymi nogami nie jest dobrym rozwiązaniem, bo taka pozycja nasila zaleganie krwi żylnej i płynu w tkankach kończyn dolnych. Grawitacja działa wtedy na niekorzyść pacjentki, obrzęk może się zwiększać, a skóra staje się bardziej napięta i podatna na pęknięcia oraz otarcia. Z mojego doświadczenia w nauce opieki wynika, że wiele osób myśli: skoro podopieczna siedzi, to jest wygodniej do toalety. Niby tak, ale nie zawsze bezpieczniej dla krążenia. Zakładanie skarpetek elastycznych też nie powinno być traktowane jako rutynowa decyzja opiekuna. Wyroby uciskowe, takie jak pończochy lub podkolanówki kompresyjne, muszą być dobrane pod względem rozmiaru, klasy ucisku i wskazań medycznych. Źle dobrany ucisk może zaburzyć ukrwienie, spowodować otarcia, ból, a nawet pogorszyć stan skóry. Opiekun może pomagać w założeniu zaleconego wyrobu, ale nie powinien sam decydować, że to najlepsza metoda. Równie ryzykowne jest moczenie nóg w ciepłej wodzie. Długotrwałe działanie ciepła rozszerza naczynia krwionośne, może zwiększać przekrwienie i obrzęk, a dodatkowo rozmacza naskórek. Taka skóra łatwiej ulega uszkodzeniom, szczególnie u osoby leżącej, u której i tak występuje ryzyko odleżyn oraz zakażeń. Bezpieczną czynnością jest krótkie, delikatne mycie i dokładne osuszenie kończyn, a nie ich przegrzewanie, opuszczanie czy stosowanie ucisku bez zlecenia.