U pacjentów długo pozostających w pozycji leżącej, w celu zapobiegania odleżynom, należy zastosować
Materac przeciwodleżynowy jest właściwym wyborem u pacjentów długo pozostających w pozycji leżącej, ponieważ zmniejsza stały ucisk na tkanki, szczególnie w miejscach najbardziej narażonych: okolica krzyżowa, pięty, łopatki, łokcie, potylica i krętarze. Odleżyna powstaje wtedy, gdy przez dłuższy czas dochodzi do ucisku naczyń krwionośnych, niedokrwienia skóry i tkanek głębszych. Taki materac, zwłaszcza zmiennociśnieniowy, cyklicznie odciąża różne partie ciała, poprawia mikrokrążenie i pomaga ograniczyć ryzyko uszkodzeń skóry. W praktyce nie wystarczy jednak samo położenie pacjenta na materacu. Standard dobrej opieki obejmuje też regularną zmianę pozycji, kontrolę skóry, utrzymanie suchej pościeli, odpowiednie nawodnienie i żywienie oraz ocenę ryzyka, np. skalą Norton albo Braden. Moim zdaniem to jest jedna z tych rzeczy, które naprawdę robią różnicę w codziennej opiece, ale trzeba pamiętać, że materac nie zastępuje pracy opiekuna. Trzeba sprawdzać, czy działa, czy jest dobrze ustawiony do masy ciała pacjenta i czy prześcieradło nie robi fałd, bo nawet drobne zagniecenia potrafią uciskać skórę.
W zapobieganiu odleżynom najważniejsze jest ograniczenie długotrwałego ucisku, tarcia i wilgoci działających na skórę pacjenta. Dlatego zwykły materac trzyczęściowy nie jest rozwiązaniem profilaktycznym samym w sobie. Może ułatwiać regulowanie pozycji w łóżku, szczególnie gdy łóżko ma ruchome segmenty, ale nie zapewnia aktywnego ani skutecznego odciążania punktów kostnych. Mylenie funkcji wygody i regulacji z profilaktyką odleżyn to dość częsty błąd, szczególnie na początku nauki opieki nad osobą leżącą. Podkład gumowy także nie chroni przed odleżynami. Wręcz przeciwnie, jeśli jest źle stosowany, może nasilać pocenie, zatrzymywać wilgoć i zwiększać ryzyko maceracji naskórka, czyli rozmiękczenia skóry. A skóra wilgotna, osłabiona i narażona na tarcie uszkadza się dużo szybciej. Zwykły materac jednoczęściowy daje jednorodne podparcie, ale nie redukuje punktowego nacisku w takim stopniu, jak materac przeciwodleżynowy. W opiece długoterminowej potrzebne jest myślenie całościowe: materac przeciwodleżynowy, zmiana pozycji, obserwacja skóry, higiena, suche prześcieradło bez fałd, prawidłowe żywienie i nawodnienie. Z mojego doświadczenia wynika, że sam sprzęt nie załatwia sprawy, ale źle dobrany sprzęt bardzo szybko potrafi pogorszyć sytuację pacjenta.