U podopiecznego ze stwardnieniem rozsianym występują zaburzenia mowy i równowagi. W celu ustalenia zakresu samodzielności chorego przy wykonywaniu czynności higienicznych opiekun medyczny powinien wykorzystać zbieranie danych metodą
Najlepszą metodą jest obserwacja, bo opiekun medyczny ma ustalić realny zakres samodzielności chorego podczas wykonywania czynności higienicznych, a tego nie da się dobrze ocenić tylko na podstawie deklaracji. U osoby ze stwardnieniem rozsianym zaburzenia równowagi, koordynacji, mowy, męczliwość czy drżenie zamiarowe mogą bardzo konkretnie wpływać na mycie się, wejście pod prysznic, utrzymanie pozycji stojącej, korzystanie z przyborów toaletowych albo zmianę bielizny. W praktyce opiekun obserwuje, czy podopieczny potrafi sam przygotować przybory, odkręcić kran, bezpiecznie usiąść na krześle kąpielowym, umyć poszczególne części ciała, osuszyć skórę i zgłosić potrzebę pomocy. Ważne jest też zauważenie ryzyka upadku, zadyszki, osłabienia lub dezorientacji. Moim zdaniem to jedna z najbardziej praktycznych metod, bo pokazuje nie to, co pacjent chciałby zrobić, ale to, co faktycznie robi bezpiecznie. Zgodnie z dobrą praktyką opiekuńczą obserwacja powinna być dyskretna, z poszanowaniem intymności, godności i prawa pacjenta do samodzielności. Opiekun nie wyręcza od razu chorego, tylko ocenia, w których etapach wystarczy asekuracja, podpowiedź słowna, przygotowanie sprzętu, a gdzie konieczna jest pomoc fizyczna. Takie dane są potem podstawą planowania opieki, profilaktyki upadków i dostosowania czynności higienicznych do aktualnego stanu chorego.
Analiza dokumentacji, wywiad i pomiar mogą być pomocne w opiece, ale w tym konkretnym pytaniu nie są najlepszą metodą ustalenia samodzielności przy czynnościach higienicznych. Dokumentacja medyczna powie nam, że pacjent choruje na stwardnienie rozsiane, może zawierać informacje o niedowładach, zaburzeniach mowy, wynikach konsultacji czy wcześniejszych zaleceniach rehabilitacyjnych. To jest ważne tło, jednak dokument nie pokaże dokładnie, jak chory dziś radzi sobie z myciem twarzy, kąpielą, zmianą piżamy albo utrzymaniem równowagi przy umywalce. Stan pacjenta z SM bywa zmienny, czasem rano jest lepiej, a po wysiłku dużo gorzej, więc sama dokumentacja może być nieaktualna albo zbyt ogólna. Wywiad też ma swoje ograniczenia. Pacjent może przeceniać swoje możliwości, wstydzić się przyznać do problemów lub mieć trudność w precyzyjnym opisie sytuacji z powodu zaburzeń mowy. Rodzina również czasami mówi zbyt optymistycznie albo odwrotnie, nadmiernie wyręcza chorego. Pomiar natomiast kojarzy się z oceną parametrów, takich jak ciśnienie tętnicze, tętno, temperatura, masa ciała czy zakres niektórych funkcji w skalach. Nie odpowiada bezpośrednio na pytanie, czy podopieczny potrafi samodzielnie wykonać toaletę ciała i w którym momencie traci bezpieczeństwo. Typowy błąd polega na myśleniu, że każda ocena stanu pacjenta to pomiar lub wywiad. W opiece praktycznej bardzo często najwięcej informacji daje spokojne obserwowanie pacjenta w konkretnej czynności, oczywiście z zachowaniem intymności i gotowością do asekuracji. Dopiero wtedy opiekun może rzetelnie określić, czy potrzebna jest pomoc częściowa, całkowita, nadzór, sprzęt pomocniczy czy tylko organizacja otoczenia.