Pielęgnacja przeciwodleżynowa pacjenta leżącego w łóżku z paraplegią kończyn dolnych powinna polegać między innymi na eliminowaniu ucisku w okolicach zagrożonych oraz myciu skóry
Ta odpowiedź jest właściwa, bo łączy kilka ważnych zasad profilaktyki odleżyn u osoby leżącej z paraplegią kończyn dolnych. U takiego pacjenta czucie w dolnej części ciała jest często osłabione albo zniesione, więc chory może nie czuć bólu, pieczenia czy nadmiernego ucisku. Skóra musi być myta ciepłą, ale nie gorącą wodą, ponieważ zbyt wysoka temperatura przesusza i podrażnia naskórek. Mydło o pH 5,5 jest zbliżone do naturalnego, lekko kwaśnego odczynu skóry, dlatego pomaga utrzymać barierę ochronną i ogranicza rozwój drobnoustrojów. Delikatne osuszanie jest bardzo ważne, szczególnie w fałdach skórnych, okolicy krzyżowej, pośladków, pięt i bioder. Nie pocieramy mocno ręcznikiem, tylko raczej przykładamy go do skóry. Zastosowanie oliwki lub preparatu natłuszczającego zmniejsza przesuszenie i poprawia elastyczność skóry, choć moim zdaniem w praktyce coraz częściej używa się też emolientów albo kremów barierowych. Sama pielęgnacja nie wystarczy: trzeba regularnie zmieniać pozycję, odciążać wyniosłości kostne, obserwować zaczerwienienia i dbać o suchą, czystą pościel bez zagnieceń.
W profilaktyce odleżyn nie chodzi o to, żeby skórę mocno wyszorować i potem czymkolwiek ją zabezpieczyć. To dość częsty błąd myślowy: wydaje się, że energiczne osuszanie lub nacieranie poprawi ukrwienie, ale u pacjenta zagrożonego odleżynami może to uszkodzić naskórek i drobne naczynia włosowate. Szczególnie niebezpieczne jest tarcie w okolicy kości krzyżowej, pięt, łopatek czy krętarzy biodrowych, bo tam ucisk jest największy. Mydło o pH 6,5 jest mniej korzystne niż preparat o pH około 5,5, ponieważ zdrowa skóra ma lekko kwaśny płaszcz ochronny. Zaburzenie tego odczynu sprzyja przesuszeniu, podrażnieniom i kolonizacji bakteryjnej. Zimna woda też nie jest dobrym wyborem, bo może powodować dyskomfort, obkurczenie naczyń i gorsze ukrwienie skóry. Talk bywa kojarzony z osuszaniem, ale w opiece przeciwodleżynowej nie jest najlepszym rozwiązaniem, szczególnie gdy miesza się z potem, moczem lub oliwką i tworzy grudki drażniące skórę. Wazelina oraz ciężkie, okluzyjne preparaty mogą być przydatne w wybranych sytuacjach, ale stosowane bez kontroli mogą nasilać macerację, zwłaszcza gdy skóra jest wilgotna. Z mojego doświadczenia najbezpieczniej myśleć tak: skóra ma być czysta, sucha, delikatnie zabezpieczona i regularnie odciążana. Nie masujemy zaczerwienionych miejsc, nie rozgrzewamy ich na siłę i nie zasypujemy przypadkowo talkiem. Najważniejsze są systematyczna obserwacja, zmiana pozycji, eliminowanie ucisku oraz pielęgnacja zgodna z fizjologią skóry.