Do szpitala został przyjęty 80-letni pacjent w stanie ogólnego wyczerpania organizmu, odwodniony, z niedowagą i zaburzoną gospodarką elektrolitową. Opiekunowie nie zaspokoili pacjentowi potrzeb
W tym przypadku chodzi o niezaspokojenie potrzeb biologicznych, czyli tych najbardziej podstawowych dla przeżycia człowieka. U pacjenta opisano odwodnienie, niedowagę, ogólne wyczerpanie organizmu oraz zaburzenia gospodarki elektrolitowej. To są typowe skutki braku prawidłowego odżywiania, pojenia, kontroli przyjmowania płynów, a często też zaniedbania ogólnej opieki nad osobą starszą i niesamodzielną. Potrzeby biologiczne obejmują m.in. jedzenie, picie, sen, wydalanie, utrzymanie higieny, bezpieczeństwo fizyczne i stabilność podstawowych parametrów życiowych. W praktyce opiekun powinien obserwować ilość spożywanych posiłków, bilans płynów, masę ciała, stan skóry i śluzówek, diurezę oraz objawy odwodnienia, takie jak suchość języka, osłabienie, splątanie, zapadnięte oczy czy spadki ciśnienia. Moim zdaniem to jedno z tych pytań, gdzie trzeba patrzeć na konkretne objawy, a nie tylko na ogólne hasła. W standardach opieki nad osobą starszą bardzo mocno podkreśla się profilaktykę niedożywienia i odwodnienia, bo u seniorów powikłania pojawiają się szybko. Zaburzony poziom elektrolitów, np. Na⁺, K⁺ czy Cl⁻, może prowadzić do zaburzeń rytmu serca, osłabienia mięśni, zaburzeń świadomości, a nawet stanu zagrożenia życia. Dlatego prawidłowa odpowiedź to potrzeby biologiczne.
Odpowiedzi związane z szacunkiem, miłością i akceptacją oraz potrzebami poznawczymi mogą wydawać się sensowne, bo każdy pacjent, zwłaszcza starszy i zależny od innych, potrzebuje godnego traktowania, wsparcia emocjonalnego i kontaktu z otoczeniem. Jednak w tym opisie najważniejsze są konkretne objawy somatyczne: odwodnienie, niedowaga, wyczerpanie oraz zaburzenia elektrolitowe. One nie wynikają bezpośrednio z braku rozmowy, edukacji czy możliwości rozwijania zainteresowań, tylko z niezaspokojenia podstawowych potrzeb fizjologicznych organizmu. Typowy błąd myślowy polega tu na tym, że uczeń widzi słowo opiekunowie i od razu kojarzy sytuację z zaniedbaniem emocjonalnym albo brakiem poszanowania godności. To też może występować, jasne, ale nie jest sednem pytania. Szacunek dotyczy traktowania pacjenta z godnością, prywatności, prawa do decydowania i komunikacji bez lekceważenia. Miłość i akceptacja odnoszą się bardziej do sfery emocjonalnej, relacji, poczucia przynależności i bezpieczeństwa psychicznego. Potrzeby poznawcze to możliwość rozumienia świata, uczenia się, orientacji w sytuacji, dostępu do informacji czy aktywizacji umysłowej. Wszystkie te potrzeby są ważne w całościowej opiece, ale nie tłumaczą niedowagi i odwodnienia tak bezpośrednio, jak zaniedbanie karmienia, pojenia i monitorowania stanu zdrowia. W praktyce opiekun medyczny powinien umieć odróżniać potrzeby psychospołeczne od biologicznych, bo od tego zależy właściwa interwencja. Tutaj priorytetem byłoby nawodnienie, ocena stanu odżywienia, kontrola parametrów, obserwacja objawów niedoborów i szybkie przekazanie informacji personelowi medycznemu. Z mojego doświadczenia w takich zadaniach najlepiej najpierw zadać sobie pytanie: co konkretnie u pacjenta jest zaburzone i jaką potrzebę to narusza. Wtedy odpowiedź robi się dużo bardziej oczywista.