Które z wymienionych objawów świadczą o chorobie wrzodowej żołądka?
W chorobie wrzodowej żołądka najbardziej typowy jest ból w nadbrzuszu, czyli w górnej części brzucha, mniej więcej pod mostkiem. Często pacjent opisuje go jako pieczenie, gniecenie, ssanie albo dyskomfort po jedzeniu. Do tego mogą dochodzić objawy dyspeptyczne: pieczenie za mostkiem, kwaśne lub gorzkie odbijanie, nudności, uczucie pełności po małym posiłku. Ta odpowiedź pasuje najlepiej, bo pokazuje obraz przewlekłego podrażnienia błony śluzowej żołądka i refluksowych dolegliwości, które często współistnieją. W praktyce opiekun medyczny nie stawia rozpoznania, ale powinien umieć zauważyć takie sygnały i przekazać je pielęgniarce lub lekarzowi. Moim zdaniem ważne jest też dopytanie, kiedy ból się pojawia: po posiłku, na czczo, w nocy, po lekach przeciwbólowych typu NLPZ. Dobre praktyki obejmują obserwację stolca pod kątem smolistego zabarwienia, wymiotów z domieszką krwi, spadku masy ciała oraz nasilenia bólu. Takie objawy alarmowe wymagają pilnej reakcji, bo mogą świadczyć o krwawieniu albo powikłaniu wrzodu.
W tym pytaniu łatwo pomylić chorobę wrzodową z ostrymi stanami jamy brzusznej, bo wiele chorób daje ból brzucha, nudności czy wzdęcie. Silny ból w środkowej i górnej części brzucha połączony z podwyższoną temperaturą i wyraźnym wzdęciem może bardziej sugerować proces zapalny, powikłanie w jamie brzusznej albo inny ostry problem, a nie typowy, niepowikłany wrzód żołądka. Leukocytoza, wzmożone napięcie powłok brzusznych oraz zatrzymanie gazów i stolca to już brzmi jak obraz ostrego brzucha, niedrożności albo zapalenia otrzewnej. W praktyce takie objawy są alarmowe i nie traktuje się ich jako zwykłych dolegliwości wrzodowych. Trzeba wtedy szybko zgłosić stan pacjenta personelowi medycznemu, bo liczy się czas. Ból w prawym podżebrzu z nudnościami i wymiotami bardziej kojarzy się z drogami żółciowymi, wątrobą lub pęcherzykiem żółciowym, zwłaszcza gdy ból promieniuje pod prawą łopatkę albo pojawia się po tłustym jedzeniu. Bóle mięśniowe także nie są charakterystycznym objawem choroby wrzodowej, częściej pasują do infekcji, stanu zapalnego ogólnego albo przeciążenia organizmu. Typowy błąd myślowy polega na tym, że każdy ból w górnej części brzucha automatycznie uznaje się za wrzód. Z mojego doświadczenia w nauce opieki lepiej patrzeć na cały zestaw objawów: lokalizację bólu, związek z posiłkiem, odbijanie, zgagę, nudności, a także objawy alarmowe, jak krwawienie, bladość, osłabienie czy smolisty stolec. Choroba wrzodowa zwykle daje obraz bardziej przewlekły i dyspeptyczny, a nie pełny zestaw cech ostrego brzucha.