W trakcie zmiany brudnych pieluchomajtek 87-letniemu pacjentowi, po zdjęciu spodni od piżamy pacjent zaczął krzyczeć i kurczowo chwycił się drabinek. Co w tej sytuacji powinien zrobić opiekun medyczny?
W tej sytuacji najważniejsze jest przerwanie czynności, uspokojenie pacjenta i powrót do zmiany pieluchomajtek dopiero wtedy, gdy jego emocje się wyciszą. Krzyk i kurczowe trzymanie się drabinek to wyraźny sygnał lęku, bólu, wstydu albo poczucia zagrożenia. U 87-letniego pacjenta może to też wynikać z otępienia, dezorientacji, wcześniejszych złych doświadczeń lub po prostu z tego, że czynność jest bardzo intymna. Opiekun medyczny powinien mówić spokojnym głosem, wyjaśnić każdy etap, osłonić pacjenta parawanem lub prześcieradłem, zadbać o temperaturę w pomieszczeniu i intymność. Dobra praktyka to np. powiedzieć: za chwilę pomogę panu zmienić pieluchomajtki, będzie pan przykryty, proszę mi powiedzieć, jeśli coś boli. Moim zdaniem to jest jeden z tych momentów, gdzie technika wykonania czynności jest ważna, ale komunikacja jeszcze ważniejsza. Standard opieki zakłada poszanowanie godności, bezpieczeństwa i prawa pacjenta do informacji. Dopiero po uspokojeniu można kontynuować higienę okolicy krocza, ocenę skóry, zmianę środka chłonnego i zabezpieczenie pacjenta przed odparzeniami oraz zakażeniem.
W tej sytuacji nie wolno traktować reakcji pacjenta jako zwykłego utrudniania pracy. Odciąganie rąk od drabinek i kontynuowanie czynności byłoby działaniem siłowym, naruszającym poczucie bezpieczeństwa, godność oraz autonomię chorego. Pacjent może się bać, może odczuwać ból przy poruszaniu kończynami, może nie rozumieć celu czynności albo wstydzić się odsłonięcia ciała. Jeśli opiekun zignoruje taki sygnał, ryzykuje nasileniem agresji, urazem, upadkiem z łóżka, a także utratą zaufania. To nie jest dobra opieka, nawet jeśli pieluchomajtki są brudne i trzeba je zmienić.
Zastosowanie środków przymusu bezpośredniego również nie mieści się w standardowym zakresie działania opiekuna medycznego przy zwykłej czynności higienicznej. Przymus bezpośredni jest regulowany przepisami, stosowany tylko w ściśle określonych sytuacjach zagrożenia życia lub zdrowia, przez uprawnione osoby i z odpowiednią dokumentacją. Nie jest metodą na przyspieszenie toalety pacjenta. Z mojego doświadczenia wynika, że taki błąd myślowy często bierze się z presji czasu: opiekun chce szybko wykonać zadanie, ale zapomina, że pacjent nie jest przedmiotem pielęgnacji.
Całkowita rezygnacja ze zmiany brudnych pieluchomajtek też byłaby niewłaściwa. Pozostawienie pacjenta w zabrudzonym środku chłonnym sprzyja odparzeniom, zakażeniom układu moczowego, uszkodzeniu skóry, nieprzyjemnemu zapachowi i dużemu dyskomfortowi. Trzeba więc znaleźć bezpieczną drogę pośrednią: zatrzymać czynność, uspokoić chorego, wyjaśnić mu co się dzieje, zapewnić intymność, ewentualnie poprosić o pomoc drugą osobę lub pielęgniarkę, jeśli pacjent nadal jest bardzo pobudzony. Sedno sprawy to deeskalacja, komunikacja i poszanowanie praw pacjenta, a nie siła ani rezygnacja z opieki.
Zastosowanie środków przymusu bezpośredniego również nie mieści się w standardowym zakresie działania opiekuna medycznego przy zwykłej czynności higienicznej. Przymus bezpośredni jest regulowany przepisami, stosowany tylko w ściśle określonych sytuacjach zagrożenia życia lub zdrowia, przez uprawnione osoby i z odpowiednią dokumentacją. Nie jest metodą na przyspieszenie toalety pacjenta. Z mojego doświadczenia wynika, że taki błąd myślowy często bierze się z presji czasu: opiekun chce szybko wykonać zadanie, ale zapomina, że pacjent nie jest przedmiotem pielęgnacji.
Całkowita rezygnacja ze zmiany brudnych pieluchomajtek też byłaby niewłaściwa. Pozostawienie pacjenta w zabrudzonym środku chłonnym sprzyja odparzeniom, zakażeniom układu moczowego, uszkodzeniu skóry, nieprzyjemnemu zapachowi i dużemu dyskomfortowi. Trzeba więc znaleźć bezpieczną drogę pośrednią: zatrzymać czynność, uspokoić chorego, wyjaśnić mu co się dzieje, zapewnić intymność, ewentualnie poprosić o pomoc drugą osobę lub pielęgniarkę, jeśli pacjent nadal jest bardzo pobudzony. Sedno sprawy to deeskalacja, komunikacja i poszanowanie praw pacjenta, a nie siła ani rezygnacja z opieki.