Pacjentka lat 67 przebywa w oddziale wewnętrznym z powodu reumatoidalnego zapalenia stawów z deformacją rąk. Ma trudności z połykaniem tabletek oraz utrzymaniem ich w rękach. Wskaż sposób udzielenia pomocy w przyjmowaniu leków.
Najlepszy sposób pomocy to połączenie dwóch działań: bezpieczne ułożenie pacjentki oraz dostosowanie postaci leku do jej możliwości połykania. Podniesienie wezgłowia zmniejsza ryzyko zachłyśnięcia, aspiracji treści do dróg oddechowych i kaszlu podczas połykania. U osoby z trudnościami w połykaniu, czyli z dysfagią, pozycja półwysoka albo siedząca jest jedną z podstawowych zasad bezpieczeństwa. Rozdrobnienie tabletki i podanie jej z płynem ułatwia przyjęcie leku, zwłaszcza gdy pacjentka ma deformacje rąk w przebiegu RZS i nie potrafi pewnie utrzymać małej tabletki. W praktyce wygląda to tak: ustawiamy pacjentkę stabilnie, sprawdzamy czy jest przytomna i współpracująca, przygotowujemy lek zgodnie ze zleceniem, podajemy małymi porcjami z odpowiednią ilością płynu i obserwujemy, czy nie pojawia się krztuszenie. Moim zdaniem warto mocno zapamiętać jedną rzecz: nie każdą tabletkę wolno rozkruszyć. Tabletki o przedłużonym uwalnianiu, dojelitowe albo kapsułki specjalne mogą po rozdrobnieniu działać nieprawidłowo. Dlatego w realnej pracy zawsze trzeba upewnić się u pielęgniarki lub w dokumentacji, czy dany lek można rozdrabniać. Sama zasada z pytania jest jednak trafna: pozycja wyżej plus forma łatwiejsza do połknięcia daje pacjentce większe bezpieczeństwo i sam komfort.
W tej sytuacji nie wystarczy samo położenie tabletki na dłoni pacjentki ani podanie większej ilości płynu. Pacjentka ma reumatoidalne zapalenie stawów z deformacją rąk, więc drobna tabletka może wypaść, zostać źle chwycona albo pacjentka będzie próbowała manipulować nią z dużym wysiłkiem. To niby mała rzecz, ale w opiece ma znaczenie, bo zwiększa stres, ryzyko pomyłki i przedłuża czynność. Sama większa ilość płynu też nie rozwiązuje problemu dysfagii. Przy trudnościach w połykaniu zbyt duży łyk może wręcz nasilić krztuszenie i zwiększyć ryzyko aspiracji. Z mojego doświadczenia takie myślenie bierze się z przekonania, że jak coś trudno połknąć, to trzeba to po prostu mocniej popić. Nie zawsze tak jest. Również samo podniesienie wezgłowia i podanie leku do ręki jest działaniem niepełnym. Pozycja wyższa jest bardzo ważna, bo chroni drogi oddechowe i ułatwia akt połykania, ale nadal zostaje problem z utrzymaniem tabletki oraz jej połknięciem w całości. Z kolei samo rozdrobnienie leku i podanie z płynem, bez zadbania o pozycję, pomija podstawową zasadę bezpieczeństwa przy karmieniu, pojeniu i podawaniu leków doustnych. Pacjent leżący płasko łatwiej się zachłyśnie. W dobrych praktykach opiekuńczych patrzymy więc na całość: stan pacjenta, jego sprawność manualną, połykanie, pozycję ciała oraz możliwość obserwacji po podaniu. Trzeba też pamiętać, że rozdrabnianie leków wymaga upewnienia się, czy dana tabletka może być kruszona, bo niektóre preparaty mają specjalną otoczkę albo zmodyfikowane uwalnianie. W pytaniu chodzi jednak o najbezpieczniejszą kombinację czynności: uniesienie wezgłowia i ułatwienie połknięcia leku przez rozdrobnienie oraz podanie z płynem.