Podstawowym prawem pacjenta korzystającego ze świadczeń zdrowotnych jest prawo do
Prawo pacjenta do informacji o planowanym leczeniu i pielęgnacji jest jednym z podstawowych praw pacjenta. Chodzi o to, że osoba korzystająca ze świadczeń zdrowotnych ma prawo wiedzieć, co będzie z nią robione, po co wykonuje się daną procedurę, jakie są możliwe skutki, ryzyko oraz jakie ma alternatywy. W praktyce dotyczy to nie tylko lekarza, ale też całego zespołu terapeutycznego, oczywiście w granicach kompetencji zawodowych. Opiekun medyczny może np. wyjaśnić pacjentowi, że za chwilę pomoże mu w toalecie, zmianie pozycji, karmieniu albo przygotowaniu do badania, ale nie powinien omawiać diagnozy jak lekarz. Moim zdaniem to bardzo ważne, bo pacjent, który rozumie plan opieki, zwykle mniej się boi i lepiej współpracuje. Dobra praktyka mówi, że przed wykonaniem czynności trzeba poinformować pacjenta, uzyskać jego zgodę i uszanować jego decyzję, godność oraz intymność. To nie jest tylko formalność, ale element bezpiecznej i etycznej opieki.
W tym pytaniu łatwo pomylić prawa pacjenta z różnymi uprawnieniami socjalnymi albo organizacyjnymi, ale to nie jest to samo. Ulgi na płatne procedury medyczne czy pobyt w sanatorium nie są podstawowym, powszechnym prawem każdego pacjenta wynikającym z samego faktu korzystania ze świadczeń zdrowotnych. Takie świadczenia mogą zależeć od ubezpieczenia, skierowania, wskazań medycznych, decyzji NFZ albo konkretnych przepisów. Nie można więc zakładać, że każdemu pacjentowi należy się zniżka czy sanatorium na żądanie. Podobnie zniżka na wszystkie leki przepisane przez lekarza prowadzącego nie jest zasadą ogólną. Refundacja leków zależy od list refundacyjnych, rozpoznania, wskazań oraz poziomu odpłatności. Częsty błąd polega na myśleniu, że skoro lekarz coś przepisał, to państwo automatycznie za to dopłaca. No niestety, w praktyce tak to nie działa. Pobyt w szpitalu w przypadku każdej choroby także nie jest podstawowym prawem pacjenta. Hospitalizacja jest uzasadniona wtedy, gdy stan zdrowia wymaga leczenia szpitalnego, obserwacji, zabiegu albo intensywniejszej diagnostyki. Wiele chorób leczy się ambulatoryjnie, w poradni lub w domu. Podstawowe prawo pacjenta dotyczy przede wszystkim informacji, świadomej zgody, poszanowania godności, intymności, tajemnicy medycznej i właściwego dostępu do świadczeń. Z mojego doświadczenia wynika, że właśnie brak jasnej informacji najczęściej powoduje stres i konflikty, dlatego trzeba mówić pacjentowi prostym językiem, co planujemy zrobić i dlaczego.