Pacjent z objawami demencji przebywa w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym w pokoju dwuosobowym. W celu podtrzymania jego sprawności intelektualnej opiekun powinien mu zaproponować
Wspólne rozwiązywanie łamigłówek najlepiej odpowiada celowi, czyli podtrzymaniu sprawności intelektualnej u osoby z objawami demencji. Taka aktywność pobudza pamięć, uwagę, kojarzenie, orientację, myślenie przyczynowo-skutkowe i funkcje językowe. W praktyce nie chodzi o trudne zadania jak w szkole, tylko o ćwiczenia dobrane do możliwości pacjenta: proste krzyżówki, dopasowywanie obrazków, układanie sekwencji, sudoku na łatwym poziomie, zagadki słowne, memory albo rozmowę na podstawie zdjęć. Moim zdaniem najważniejsze jest, żeby pacjent miał poczucie sukcesu, a nie frustracji. W opiece nad osobą z otępieniem stosuje się aktywizację poznawczą, terapię reminiscencyjną i elementy treningu funkcji poznawczych. Dobrą praktyką jest praca spokojna, bez pośpiechu, w znanym otoczeniu, z krótkimi poleceniami i pochwałą za wysiłek. Opiekun powinien obserwować zmęczenie, rozdrażnienie albo zagubienie i wtedy uprościć zadanie. Łamigłówki wykonywane wspólnie mają też wartość komunikacyjną, bo pacjent nie jest zostawiony sam z trudnością.
Przy demencji łatwo pomylić ogólną aktywizację z aktywizacją typowo poznawczą. Przygotowanie kolorowych kanapek może być bardzo dobrą formą terapii zajęciowej, szczególnie gdy chcemy ćwiczyć sprawność manualną, samodzielność w prostych czynnościach dnia codziennego, planowanie ruchu i kontakt ze współlokatorem. Nie jest to jednak najlepsza odpowiedź, jeśli pytanie wyraźnie dotyczy podtrzymania sprawności intelektualnej. Taka czynność bardziej angażuje motorykę, nawyki i elementy samoobsługi niż pamięć operacyjną czy logiczne myślenie, choć oczywiście przy dobrym prowadzeniu też może mieć pewną wartość terapeutyczną. Spacer po okolicy wspiera kondycję fizyczną, orientację w przestrzeni, nastrój i rytm dobowy. Z mojego doświadczenia to świetny pomysł przy opiece nad osobą starszą, ale główny efekt dotyczy ruchu, dotlenienia i kontaktu z otoczeniem, a nie systematycznego treningu funkcji poznawczych. Oglądanie programu rozrywkowego z innymi podopiecznymi może zmniejszać samotność i dawać przyjemność, jednak często jest aktywnością bierną. Pacjent siedzi, patrzy, czasem komentuje, ale nie zawsze musi analizować, zapamiętywać czy rozwiązywać problem. Typowy błąd myślowy polega tu na założeniu, że każda miła forma spędzania czasu automatycznie ćwiczy intelekt. W dobrej praktyce opiekun dobiera aktywność do celu terapeutycznego: ruch do poprawy sprawności fizycznej, czynności kuchenne do samodzielności i koordynacji, kontakt grupowy do potrzeb społecznych, a łamigłówki i podobne zadania do stymulacji poznawczej. Oczywiście wszystko musi być dostosowane do stopnia otępienia, bo zbyt trudne zadanie może pacjenta zawstydzić albo zdenerwować.