W celu podtrzymywania sprawności w zakresie funkcjonowania pamięci u podopiecznego z demencją opiekun medyczny powinien zaproponować mu
Rozwiązywanie krzyżówek jest właściwą propozycją, bo bezpośrednio angażuje pamięć, uwagę, kojarzenie faktów, zasób słów oraz funkcje językowe. U osoby z demencją nie chodzi o to, żeby robić trudne zadania na czas, tylko żeby regularnie i spokojnie pobudzać funkcje poznawcze, które jeszcze są zachowane. Krzyżówki, szczególnie proste, tematyczne i dopasowane do możliwości podopiecznego, mogą pomagać w przypominaniu nazw przedmiotów, osób, miejsc, dawnych zawodów czy codziennych czynności. Moim zdaniem ważne jest, żeby opiekun nie traktował tego jak szkolnego sprawdzianu, bo wtedy chory może się zniechęcić albo zawstydzić. Lepiej usiąść obok, podpowiadać, chwalić za wysiłek i robić przerwy. W dobrej praktyce opiekuńczej aktywizacja poznawcza powinna być bezpieczna, dostosowana do etapu otępienia i związana z zainteresowaniami chorego. Można używać dużej czcionki, prostych haseł, obrazków, krzyżówek z gazet dla seniorów albo wspólnie rozwiązywać jedno hasło dziennie. Taka forma ćwiczenia wspiera orientację, koncentrację i poczucie sprawczości, a przy okazji daje podopiecznemu zwykłą, ludzką satysfakcję.
W opiece nad osobą z demencją trzeba odróżniać aktywności przyjemne od takich, które rzeczywiście ćwiczą pamięć i funkcje poznawcze w sposób celowany. Słuchanie audiobooków może być wartościowe, bo uspokaja, daje kontakt z treścią i bywa dobrą formą spędzania czasu. Jednak u wielu osób z otępieniem samo słuchanie jest dość bierne, a śledzenie długiej fabuły może być trudne z powodu zaburzeń koncentracji i pamięci świeżej. Podopieczny może po kilku minutach nie pamiętać początku rozdziału, więc efekt treningowy bywa ograniczony, chyba że opiekun dodatkowo rozmawia o treści i zadaje proste pytania. Słuchanie muzyki również ma duże znaczenie terapeutyczne, szczególnie przy obniżonym nastroju, niepokoju czy pobudzeniu. Muzyka może przywoływać wspomnienia autobiograficzne, ale sama w sobie nie jest najtrafniejszą odpowiedzią, jeśli pytanie dotyczy podtrzymywania sprawności pamięci w sensie ćwiczeń poznawczych. Gry zręcznościowe natomiast rozwijają głównie koordynację wzrokowo-ruchową, sprawność manualną i refleks. To też może być potrzebne, ale bardziej przy aktywizacji ruchowej niż przy treningu pamięci. Typowy błąd polega na założeniu, że każda aktywność dla seniora automatycznie ćwiczy pamięć. W praktyce opiekun medyczny powinien dobrać zajęcie do konkretnego celu. Gdy celem jest pamięć, kojarzenie i słownictwo, lepsze będą krzyżówki, proste quizy, rozmowy wspomnieniowe, układanie podpisów do zdjęć czy ćwiczenia orientacji w czasie. Oczywiście wszystko spokojnie, bez presji, bo przy demencji zbyt trudne zadania mogą dać odwrotny efekt.