Na rysunku budowy żołądka literą X oznaczono miejsce połączenia żołądka
Litera X oznacza miejsce połączenia żołądka z przełykiem, czyli okolicę wpustu żołądka. To właśnie tędy pokarm po przełknięciu przechodzi z jamy ustnej przez gardło i przełyk do żołądka. W anatomii ten odcinek nazywa się też połączeniem przełykowo-żołądkowym. Ma ono duże znaczenie praktyczne, bo w tym miejscu działa mechanizm zapobiegający cofaniu się kwaśnej treści żołądkowej do przełyku. Gdy działa słabo, może pojawić się refluks, zgaga, pieczenie za mostkiem albo podrażnienie błony śluzowej przełyku. Moim zdaniem warto to dobrze kojarzyć, bo w opiece nad pacjentem często obserwuje się objawy związane z jedzeniem: odbijanie, nudności, ulewanie, trudności w połykaniu czy ból po posiłku. Dobra praktyka w karmieniu osoby leżącej to m.in. ułożenie jej w pozycji półsiedzącej lub siedzącej, spokojne podawanie małych porcji oraz obserwacja, czy nie krztusi się i czy pokarm przechodzi prawidłowo. Znajomość budowy żołądka pomaga więc nie tylko na teście, ale też w codziennej, bezpiecznej opiece.
W tym pytaniu łatwo pomylić ogólną budowę układu pokarmowego z konkretnym miejscem zaznaczonym na rysunku. Żołądek rzeczywiście leży w sąsiedztwie wielu narządów, ale nie z każdym z nich tworzy bezpośrednie połączenie anatomiczne. Trzustka znajduje się za żołądkiem i bierze udział w trawieniu, ponieważ wydziela enzymy trawienne oraz hormony, ale nie jest miejscem, do którego bezpośrednio przechodzi pokarm z żołądka. Mylenie tych struktur wynika często z tego, że na schematach są narysowane blisko siebie, no i wtedy oko trochę oszukuje. Jelito grube także nie łączy się bezpośrednio z żołądkiem. Pokarm musi najpierw przejść przez jelito cienkie, gdzie odbywa się zasadnicze trawienie i wchłanianie składników odżywczych. Z kolei jelito cienkie, a dokładniej dwunastnica, faktycznie łączy się z żołądkiem, ale przez odźwiernik, czyli dolną część żołądka. Jeśli jednak na rysunku litera X wskazuje górne miejsce wejścia do żołądka, chodzi o połączenie z przełykiem, czyli wpust. To ważna różnica: żołądek ma wejście od strony przełyku i wyjście w stronę dwunastnicy. W praktyce opiekuńczej taka wiedza pomaga rozumieć, skąd mogą brać się objawy refluksu, krztuszenia się, nudności albo zalegania treści pokarmowej. Z mojego doświadczenia najlepiej zapamiętać to jako drogę pokarmu: jama ustna, gardło, przełyk, wpust żołądka, żołądek, odźwiernik, dwunastnica.