Co należy zrobić w sytuacji, gdy pacjent zakrztusił się i ma trudności w oddychaniu?
A. Podać płyn do picia i prowokować wymioty.
B. Polecić kasłać i uderzyć dłonią w okolicę międzyłopatkową.
C. Położyć pacjenta i zastosować ucisk klatki piersiowej.
D. Polecić pacjentowi unieść ręce i oklepać plecy.
W tej sytuacji najważniejsze jest szybkie rozpoznanie, czy niedrożność dróg oddechowych jest częściowa, czy już ciężka. Jeżeli pacjent jest przytomny, oddycha z trudem, ale może kaszleć, trzeba go przede wszystkim zachęcać do skutecznego kaszlu, bo kaszel jest naturalnym mechanizmem usuwania ciała obcego z dróg oddechowych. Gdy kaszel jest słaby, pacjent nie może mówić, sinieje albo wyraźnie narasta duszność, stosuje się uderzenia nasadą dłoni w okolicę międzyłopatkową, zwykle w pozycji pochylonej do przodu. To pomaga przesunąć ciało obce ku górze i zmniejsza ryzyko, że wpadnie głębiej. W standardach pierwszej pomocy zaleca się obserwować stan chorego, wezwać pomoc, jeśli objawy się nasilają, i być gotowym do dalszych działań, np. rękoczynów nadbrzusza u osoby dorosłej lub RKO, gdy pacjent straci przytomność. Moim zdaniem to jedna z tych procedur, którą trzeba mieć dobrze przećwiczoną, bo w praktyce liczą się sekundy i spokojne, konkretne polecenia.
W przypadku zakrztuszenia łatwo wpaść na pomysł, żeby pacjenta położyć i uciskać klatkę piersiową, ale u osoby przytomnej z ciałem obcym w drogach oddechowych nie jest to standardowe pierwsze działanie. Pozycja leżąca może nawet pogorszyć sytuację, bo ciało obce trudniej usunąć, a wydzielina lub treść pokarmowa mogą przemieścić się głębiej. Uciskanie klatki piersiowej kojarzy się z resuscytacją, ale RKO rozpoczyna się dopiero wtedy, gdy poszkodowany jest nieprzytomny i nie oddycha prawidłowo. Samo unoszenie rąk też nie usuwa przeszkody z dróg oddechowych. To taki popularny mit, czasem powtarzany, ale w praktyce nie daje pewnego efektu i może opóźnić właściwą pomoc. Podawanie płynu do picia przy zakrztuszeniu jest szczególnie ryzykowne, bo pacjent ma problem z oddychaniem i połykaniem, więc płyn może zostać zaaspirowany do dróg oddechowych. Prowokowanie wymiotów także nie jest właściwe, bo zwiększa ryzyko zachłyśnięcia treścią żołądkową. Dobra praktyka polega na ocenie oddechu i kaszlu, zachęcaniu do kaszlu przy częściowej niedrożności oraz wykonaniu uderzeń między łopatki, gdy kaszel jest nieskuteczny. Z mojego doświadczenia najczęstszy błąd myślowy polega na tym, że ktoś chce zrobić cokolwiek bardzo szybko, zamiast wykonać prostą, ale właściwą procedurę.