W profilaktyce odleżyn u pacjenta osłabionego unieruchomionego w łóżku istotne jest
Stosowanie wysokobiałkowej diety jest tu odpowiedzią najlepiej trafiającą w profilaktykę odleżyn, bo skóra i tkanki podskórne potrzebują białka do regeneracji, utrzymania elastyczności i gojenia drobnych uszkodzeń. U osoby osłabionej, długo leżącej, ryzyko odleżyn rośnie nie tylko przez ucisk, ale też przez niedożywienie, spadek masy mięśniowej, gorsze ukrwienie i obniżoną odporność. Białko jest potrzebne do syntezy kolagenu, odbudowy naskórka, pracy układu immunologicznego oraz utrzymania prawidłowego poziomu albumin. W praktyce oznacza to np. podawanie produktów takich jak jaja, twaróg, jogurt naturalny, mięso, ryby, rośliny strączkowe, a przy wskazaniach także preparaty odżywcze zalecone przez lekarza lub dietetyka. Moim zdaniem w opiece łatwo o tym zapomnieć, bo dużo mówi się o zmianie pozycji, a dieta czasem schodzi na drugi plan. Dobre standardy profilaktyki odleżyn obejmują ocenę ryzyka, np. skalą Norton lub Braden, regularną zmianę ułożenia, kontrolę skóry, stosowanie materaca przeciwodleżynowego, ale też ocenę stanu odżywienia i nawodnienia. Sama dieta nie zastąpi odciążania miejsc narażonych na ucisk, jednak bez odpowiedniej podaży białka nawet najlepsza pielęgnacja skóry może nie dać oczekiwanego efektu.
W profilaktyce odleżyn łatwo pomylić działania ogólnie korzystne dla pacjenta z działaniem najbardziej istotnym w danym pytaniu. Ćwiczenia oddechowe są ważne u osoby unieruchomionej, bo zmniejszają ryzyko zalegania wydzieliny, niedodmy i zapalenia płuc. Poprawiają wentylację, uczą głębszego oddychania i mogą wspierać ogólną wydolność chorego, ale nie są podstawowym elementem zapobiegania uszkodzeniom skóry spowodowanym uciskiem. Podobnie ćwiczenia bierne mają sens, bo pomagają utrzymać ruchomość stawów, ograniczają przykurcze i wspierają krążenie obwodowe. One też są potrzebne w codziennej opiece, ale same nie zabezpieczają skóry przed niedokrwieniem w okolicy kości krzyżowej, pięt, łokci czy krętarzy. Podawanie dużej ilości wody brzmi rozsądnie, bo nawodnienie wpływa na sprężystość skóry i pracę organizmu. Trzeba jednak uważać na słowo duża ilość, bo płyny powinny być dostosowane do stanu pacjenta, chorób serca, nerek, obrzęków i zaleceń lekarskich. Typowy błąd myślowy polega na tym, że wybiera się czynność zdrową ogólnie, zamiast tej, która bezpośrednio wzmacnia odporność tkanek na ucisk i wspiera ich regenerację. W profilaktyce odleżyn żywienie wysokobiałkowe ma bardzo mocne uzasadnienie praktyczne: białko buduje tkanki, bierze udział w gojeniu mikrourazów i zmniejsza skutki niedożywienia. Z mojego doświadczenia wynika, że pacjent leżący, który je mało i głównie produkty ubogie w białko, szybciej traci masę mięśniową i gorzej toleruje długie unieruchomienie.