Przed karmieniem pacjenta przez założony do żołądka zgłębnik opiekun powinien
Właściwym działaniem przed podaniem pokarmu przez zgłębnik żołądkowy jest przygotowanie wody do przepłukania zgłębnika. Chodzi tu o zachowanie drożności zgłębnika i bezpieczne podanie mieszaniny odżywczej. W praktyce zgłębnik przepłukuje się wodą przed karmieniem, po karmieniu, a także często przed i po podaniu leków, zgodnie z procedurą placówki i zaleceniem personelu medycznego. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko zatkania zgłębnika resztkami pokarmu, skrzepami treści żołądkowej albo osadem po lekach. Moim zdaniem to jedna z tych prostych czynności, które wyglądają mało efektownie, ale realnie zapobiegają dużym problemom. Ilość i rodzaj wody zależą od stanu pacjenta, wieku, ograniczeń płynowych i lokalnych standardów, ale u dorosłych często stosuje się porcje rzędu kilkudziesięciu mililitrów. Opiekun powinien też pamiętać o higienie rąk, przygotowaniu sprzętu, sprawdzeniu zaleceń dotyczących diety i ułożeniu pacjenta zwykle z uniesioną górną częścią ciała, aby zmniejszyć ryzyko zachłyśnięcia. Samego zgłębnika nie wolno samowolnie przesuwać ani poprawiać bez uprawnień i procedury.
Przy karmieniu przez zgłębnik łatwo pomylić czynności pomocnicze z czynnościami, które są bezpieczne i zgodne z procedurą. Ułożenie pacjenta na lewym boku nie jest standardowym przygotowaniem do karmienia dożołądkowego. Najczęściej dąży się do pozycji siedzącej lub półsiedzącej, z uniesieniem tułowia mniej więcej 30-45°, bo taka pozycja ogranicza cofanie się treści pokarmowej i ryzyko aspiracji do dróg oddechowych. Sam bok, zwłaszcza wybrany automatycznie, nie rozwiązuje problemu bezpieczeństwa karmienia, a u niektórych osób może wręcz utrudniać obserwację i komfort. Podgrzewanie pokarmu do 40°C też nie jest najważniejszym i pewnym działaniem przed karmieniem. Mieszanka nie powinna być zimna, ale nie należy jej podgrzewać na oko ani przegrzewać, bo pacjent karmiony przez zgłębnik nie odczuwa temperatury w jamie ustnej tak jak przy zwykłym jedzeniu. Zbyt ciepły pokarm może podrażniać śluzówkę i pogarszać tolerancję żywienia. Bardzo niebezpieczne jest także lekkie wysuwanie zgłębnika. To nie jest metoda sprawdzania drożności ani przygotowania do karmienia. Zgłębnik ma określone położenie, a jego przesunięcie może doprowadzić do nieprawidłowego podania pokarmu, kaszlu, zachłyśnięcia, bólu albo konieczności ponownej kontroli położenia. Z mojego doświadczenia uczniowie czasem myślą, że skoro rurka jest sprzętem mechanicznym, to można ją poprawić jak przewód. W opiece medycznej tak się nie robi. Najbezpieczniejsze jest działanie zgodne z procedurą: higiena, przygotowanie wody do przepłukania, kontrola zaleceń i obserwacja pacjenta.