Przemianami psychicznymi człowieka zachodzącymi we wszystkich okresach jego życia zajmuje się psychologia
Psychologia rozwojowa to dział psychologii, który bada przemiany psychiczne człowieka w ciągu całego życia: od okresu prenatalnego, przez dzieciństwo, dojrzewanie, dorosłość, aż po starość. Dlatego odpowiedź rozwojowa jest właściwa. Chodzi tu nie tylko o rozwój myślenia, pamięci czy emocji u dziecka, ale też o zmiany w potrzebach, motywacji, samodzielności, relacjach społecznych i sposobie radzenia sobie z chorobą u osób dorosłych i starszych. W pracy opiekuna medycznego ta wiedza jest bardzo praktyczna. Inaczej komunikuje się z osobą młodą po urazie, inaczej z seniorem z otępieniem, a jeszcze inaczej z pacjentem, który dopiero adaptuje się do niesamodzielności. Moim zdaniem to jedna z tych podstaw, które naprawdę pomagają w codziennej opiece, bo człowiek nie jest tylko zbiorem objawów medycznych. Dobre praktyki w opiece zakładają patrzenie na pacjenta całościowo: na jego stan somatyczny, psychiczny, społeczny i poziom rozwoju lub regresu funkcji. Psychologia rozwojowa pomaga przewidywać typowe reakcje, np. lęk przed zależnością, potrzebę autonomii, trudności adaptacyjne czy zmianę obrazu siebie w chorobie.
W tym pytaniu łatwo pomylić kilka działów psychologii, bo każdy z nich w jakiś sposób dotyczy człowieka i jego zachowania. Psychologia ogólna zajmuje się podstawowymi procesami psychicznymi, takimi jak spostrzeganie, uwaga, pamięć, emocje, motywacja czy uczenie się. Jest bardzo ważna jako fundament wiedzy, ale nie koncentruje się na zmianach zachodzących przez całe życie człowieka. Gdy mówimy o przemianach od dzieciństwa do starości, wchodzimy już w zakres psychologii rozwojowej.
Psychologia społeczna bada wpływ innych ludzi, grup, norm i sytuacji społecznych na zachowanie jednostki. Przydaje się np. w zrozumieniu relacji pacjenta z rodziną, personelem albo współmieszkańcami w placówce opiekuńczej. Jednak jej głównym tematem nie jest przebieg zmian psychicznych w kolejnych etapach życia. Typowy błąd polega na tym, że skoro człowiek rozwija się w społeczeństwie, to od razu przypisuje się to psychologii społecznej. To za szerokie skojarzenie.
Psychologia wychowawcza dotyczy przede wszystkim procesów wychowania, nauczania, kształtowania postaw i wspierania rozwoju, zwłaszcza u dzieci i młodzieży. Ma związek ze szkołą, rodziną, edukacją i oddziaływaniami wychowawczymi. Nie opisuje jednak całości przemian psychicznych od narodzin aż po późną starość. W opiece medycznej ważne jest, żeby dobrze rozróżniać te pojęcia, bo od tego zależy sposób komunikacji, planowania wsparcia emocjonalnego i aktywizacji pacjenta. Z mojego doświadczenia, najlepiej zapamiętać to prosto: jeśli pytanie mówi o zmianach psychicznych we wszystkich okresach życia, chodzi o psychologię rozwojową.
Psychologia społeczna bada wpływ innych ludzi, grup, norm i sytuacji społecznych na zachowanie jednostki. Przydaje się np. w zrozumieniu relacji pacjenta z rodziną, personelem albo współmieszkańcami w placówce opiekuńczej. Jednak jej głównym tematem nie jest przebieg zmian psychicznych w kolejnych etapach życia. Typowy błąd polega na tym, że skoro człowiek rozwija się w społeczeństwie, to od razu przypisuje się to psychologii społecznej. To za szerokie skojarzenie.
Psychologia wychowawcza dotyczy przede wszystkim procesów wychowania, nauczania, kształtowania postaw i wspierania rozwoju, zwłaszcza u dzieci i młodzieży. Ma związek ze szkołą, rodziną, edukacją i oddziaływaniami wychowawczymi. Nie opisuje jednak całości przemian psychicznych od narodzin aż po późną starość. W opiece medycznej ważne jest, żeby dobrze rozróżniać te pojęcia, bo od tego zależy sposób komunikacji, planowania wsparcia emocjonalnego i aktywizacji pacjenta. Z mojego doświadczenia, najlepiej zapamiętać to prosto: jeśli pytanie mówi o zmianach psychicznych we wszystkich okresach życia, chodzi o psychologię rozwojową.