Która grupa czynności wykonywanych podczas ścielenia łóżka z długotrwale unieruchomionym w łóżku pacjentem narażonym na powstawanie odleżyn ma zastosowanie w ich profilaktyce?
W tej sytuacji najważniejsze jest przygotowanie łóżka tak, żeby skóra pacjenta nie była uciskana przez drobne, ale bardzo dokuczliwe nierówności. Powymiatanie okruchów z łóżka, wygładzenie pościeli, jej naciągnięcie i prawidłowe podłożenie dolnych warstw pod materac ma bezpośrednie znaczenie w profilaktyce odleżyn. U pacjenta długotrwale unieruchomionego nawet mały fałd prześcieradła, okruch chleba albo zrolowany podkład może działać jak punkt stałego ucisku. A ucisk + wilgoć + tarcie bardzo szybko pogarszają ukrwienie skóry, szczególnie w okolicy kości krzyżowej, pięt, łopatek, łokci i krętarzy. Z mojego doświadczenia wynika, że właśnie takie drobiazgi przy łóżku często robią dużą różnicę. Dobra praktyka pielęgnacyjna mówi, że łóżko osoby leżącej powinno być czyste, suche, równe i bez zagnieceń. Podczas ścielenia trzeba też unikać przesuwania pacjenta po pościeli, bo siły ścinające uszkadzają głębsze warstwy skóry. W praktyce warto przy każdej zmianie pościeli obejrzeć skórę, poprawić ułożenie kończyn, zadbać o pięty i połączyć to z regularną zmianą pozycji oraz stosowaniem materaca przeciwodleżynowego, jeśli jest zalecony.
W profilaktyce odleżyn nie wystarczy wybrać czynność, która brzmi pielęgnacyjnie albo kojarzy się z nowoczesnym sprzętem. Łatwoślizgi są bardzo przydatne przy przemieszczaniu pacjenta, bo zmniejszają tarcie i siły ścinające podczas przesuwania lub obracania. Nie są jednak elementem, który sam z siebie zastępuje prawidłowe przygotowanie łóżka. Co ważne, po użyciu zwykle nie zostawia się ich pod pacjentem na stałe, bo mogą się rolować, przemieszczać albo zaburzać stabilne ułożenie ciała. Podłożenie wierzchniego przykrycia pod materac od strony kończyn dolnych też nie jest dobrym pomysłem u osoby zagrożonej odleżynami. Może ograniczać ruch stóp, zwiększać ucisk na palce i pięty, a czasem sprzyjać ustawieniu kończyn w niekorzystnej pozycji. Moim zdaniem to taki typowy błąd myślowy: łóżko wygląda schludnie, więc wydaje się bezpieczne, ale dla pacjenta leżącego liczy się przede wszystkim brak ucisku i swoboda ułożenia. Nieprawidłowe jest także używanie wykrochmalonych dolnych warstw pościeli. Krochmal usztywnia tkaninę, zwiększa szorstkość i może powodować fałdy oraz miejscowe drażnienie skóry. U pacjenta unieruchomionego skóra jest często cienka, wilgotna, gorzej ukrwiona i bardziej podatna na mikrourazy. Samo usunięcie okruchów jest potrzebne, ale nie wystarcza, jeśli jednocześnie stosuje się rozwiązania zwiększające ucisk przy stopach. Standardem dobrej opieki jest gładka, sucha, miękka i dobrze napięta dolna warstwa pościeli, bez okruchów, zagnieceń i twardych elementów pod ciałem pacjenta.