W ocenie rozwoju zagrożenia odleżynami, według skali Norton, oprócz czynności zwieraczy cewki moczowej i odbytu oraz aktywności, czyli zdolności przemieszczania się, bierze się pod uwagę czynniki takie jak:
Skala Norton służy do oceny ryzyka rozwoju odleżyn, więc patrzy na te elementy, które realnie wpływają na ucisk tkanek, ukrwienie skóry i możliwość samodzielnego odciążania ciała. W tym pytaniu prawidłowy zestaw to: stan fizykalny, stan świadomości oraz stopień samodzielności przy zmianie pozycji. Razem z aktywnością, czyli możliwością przemieszczania się, oraz czynnością zwieraczy cewki moczowej i odbytu tworzą one klasyczne obszary oceny w skali Norton. W praktyce oznacza to, że opiekun lub pielęgniarka obserwuje, czy podopieczny jest ogólnie wyniszczony, osłabiony, gorączkujący, czy kontakt z nim jest logiczny, czy rozumie polecenia i czy potrafi sam zmienić ułożenie w łóżku. Moim zdaniem to jedna z bardziej praktycznych skal, bo szybko pokazuje, u kogo trzeba od razu wdrożyć profilaktykę: regularną zmianę pozycji, kontrolę skóry, materac przeciwodleżynowy, ochronę miejsc narażonych na ucisk i dokumentowanie obserwacji. Dobra praktyka jest taka, żeby wynik skali Norton nie był tylko wpisem w papierach, ale podstawą do realnego planu opieki.
W tym pytaniu łatwo pomylić skalę Norton z ogólną oceną stanu pacjenta albo z innymi skalami ryzyka odleżyn. Higiena osobista, możliwość samodzielnego mycia się, stan odżywienia czy wygląd skóry są bardzo ważne w opiece, ale nie należą do wskazanego zestawu kryteriów skali Norton w tej wersji pytania. To jest częsty błąd myślowy: skoro coś ma wpływ na odleżyny, to od razu uznajemy, że musi być elementem każdej skali. A tak nie jest. Na przykład niedożywienie rzeczywiście pogarsza gojenie ran i zwiększa podatność skóry na uszkodzenia, ale częściej pojawia się jako wyraźne kryterium w innych narzędziach oceny, np. w skali Braden czy Waterlow, zależnie od przyjętego standardu w placówce. Podobnie stan skóry trzeba oglądać codziennie, szczególnie okolice kości krzyżowej, pięt, łopatek, łokci i krętarzy, ale samo oglądanie skóry nie zastępuje oceny według Norton. Mycie pacjenta i zmiana bielizny też są ważne, zwłaszcza przy nietrzymaniu moczu lub stolca, bo wilgoć i zabrudzenie nasilają macerację naskórka. Jednak skala Norton koncentruje się na stanie fizykalnym, stanie świadomości, aktywności, zdolności do zmiany pozycji oraz kontroli wydalania. Z mojego doświadczenia warto zapamiętać to praktycznie: pacjent leżący, splątany, osłabiony i z nietrzymaniem moczu wymaga natychmiastowego myślenia o profilaktyce odleżyn, a nie tylko odnotowania, że ma suchą czy czystą skórę w danym momencie.