Po wykonaniu toalety porannej szczoteczkę do zębów pacjenta opiekun powinien
Szczoteczkę pacjenta po toalecie jamy ustnej należy dokładnie spłukać bieżącą wodą i zostawić do wyschnięcia, najlepiej w pozycji pionowej, włosiem do góry, tak żeby miała dostęp powietrza. To jest właściwe postępowanie, bo po myciu na szczoteczce zostają resztki pasty, śliny, nabłonka i drobnoustroje bytujące w jamie ustnej. Dokładne płukanie usuwa większość zanieczyszczeń mechanicznie, a wysuszenie ogranicza namnażanie bakterii i grzybów, które lubią wilgotne środowisko. Moim zdaniem to taki prosty szczegół, ale w opiece robi dużą różnicę. Szczoteczka jest przyborem osobistym pacjenta, więc nie powinna mieć kontaktu ze szczoteczkami innych osób ani stać w brudnym kubku z wodą. W praktyce po użyciu opiekun wypłukuje włosie pod wodą, strząsa nadmiar wody, odkłada szczoteczkę do indywidualnego pojemnika lub kubka, ale nie zamyka jej szczelnie na mokro. W standardach higieny ważne jest też regularne wymienianie szczoteczki, szczególnie po infekcji jamy ustnej, po chorobie zakaźnej albo gdy włosie jest zniszczone. Nie dezynfekujemy jej rutynowo agresywnymi preparatami, bo to może zostawić chemiczne pozostałości i podrażnić błonę śluzową pacjenta.
W tym pytaniu łatwo pomylić zwykłą higienę osobistego przyboru z dezynfekcją sprzętu medycznego. Szczoteczka do zębów nie jest narzędziem zabiegowym, które po każdym użyciu trzeba traktować środkiem chemicznym. Spryskiwanie alkoholem wydaje się na pierwszy rzut oka bardzo higieniczne, ale w praktyce nie jest zalecanym sposobem pielęgnacji szczoteczki pacjenta. Alkohol może nie dotrzeć równomiernie między włókna, nie usuwa mechanicznie resztek pasty i śliny, a dodatkowo może zostawić nieprzyjemny smak lub substancje drażniące. Pacjent potem wkłada taką szczoteczkę do jamy ustnej, czyli na delikatną błonę śluzową, i to już nie jest obojętne. Zanurzanie szczoteczki w środku do pędzlowania jamy ustnej też jest złym kierunkiem myślenia. Taki preparat służy do stosowania na błonę śluzową zgodnie ze zleceniem lub procedurą, a nie do przechowywania szczoteczki. Można przez to zanieczyścić preparat i wprowadzić dodatkowe ryzyko zakażenia. Podobnie wygląda sprawa z chemicznym środkiem dezynfekującym. Preparaty dezynfekcyjne mają określone stężenie, czas kontaktu, wskazania i często wymagają późniejszego spłukania. Nie wolno zakładać, że im mocniejszy środek, tym lepsza opieka. Z mojego doświadczenia uczniowie często tak właśnie myślą, bo dezynfekcja kojarzy się z bezpieczeństwem. A tutaj dobra praktyka jest prostsza: wypłukać szczoteczkę wodą, usunąć zanieczyszczenia i pozwolić jej wyschnąć w czystych warunkach. To ogranicza namnażanie drobnoustrojów bez narażania pacjenta na kontakt z chemią.