Pacjenta unieruchomionego, przebywającego drugą dobę na oddziale neurologicznym z powodu udaru niedokrwiennego mózgu z niedowładem połowiczym lewostronnym, który sam nie zmienia pozycji, opiekun medyczny może układać w łóżku
W tej sytuacji najlepsze jest układanie pacjenta na prawym albo na lewym boku, z głową uniesioną maksymalnie do około 30°. Chodzi tu o chorego po udarze niedokrwiennym, z niedowładem połowiczym, który sam nie zmienia pozycji, więc ryzyko odleżyn, przykurczów, obrzęku kończyn i zachłyśnięcia jest spore. Z mojego doświadczenia takie „zwykłe” ułożenie w łóżku ma ogromne znaczenie, bo pacjent leży wiele godzin i każda zła pozycja utrwala nieprawidłowe napięcie mięśniowe. Dobre praktyki mówią o regularnej zmianie pozycji, zwykle co około 2 godziny, z obserwacją skóry, szczególnie okolicy kości krzyżowej, pięt, łopatek, bioder i kostek. Ułożenie na obu bokach jest dopuszczalne, ale trzeba zabezpieczyć kończyny: porażona ręka nie może zwisać ani być przyciśnięta, bark trzeba chronić przed podwichnięciem, a kończynę dolną podeprzeć poduszką, żeby nie dochodziło do skręcenia biodra i kolana. Głowa uniesiona do 30° pomaga utrzymać bezpieczniejszą pozycję oddechową, a jednocześnie nie powoduje nadmiernego zgięcia szyi. Opiekun medyczny wykonuje to zgodnie z planem opieki i zaleceniami pielęgniarki lub fizjoterapeuty, ale musi sam praktycznie pilnować osi ciała, komfortu chorego i stanu skóry.
W opiece nad pacjentem po udarze łatwo wpaść w myślenie, że skoro niedowład jest lewostronny, to trzeba chorego układać tylko na jednej, „bezpieczniejszej” stronie. To nie jest dobra zasada. Wyłączne leżenie na lewym albo wyłączne leżenie na prawym boku szybko zwiększa ryzyko odleżyn, bólu barku, przeciążeń stawów oraz utrwalania nieprawidłowego napięcia mięśniowego. Pacjent neurologiczny potrzebuje zmiany pozycji i symetrycznej stymulacji ciała, oczywiście z właściwym podparciem porażonych kończyn. Szczególnie niekorzystne jest układanie niedowładnej kończyny górnej wzdłuż tułowia bez zabezpieczenia, bo bark po stronie porażonej jest podatny na podwichnięcie, obrzęk dłoni i bolesne ustawienia. Ręki nie wolno też wciskać „pod poduszkę” w sposób przypadkowy, bo wtedy łatwo o ucisk, zaburzenia krążenia i nienaturalne ustawienie stawu barkowego, łokcia czy nadgarstka. Moim zdaniem to jeden z częstszych błędów: ktoś chce kończynę „schować”, żeby nie przeszkadzała, a w praktyce robi się z tego problem rehabilitacyjny. Ułożenie wyłącznie na plecach z głową powyżej 30° również nie jest optymalne. Długie leżenie na plecach sprzyja odleżynom w okolicy krzyżowej i pięt, a zbyt duże uniesienie głowy w ostrej fazie udaru może pogarszać komfort, powodować zsuwanie się pacjenta i niepotrzebne zgięcie tułowia. W standardach opieki neurologicznej ważne jest pozycjonowanie zmienne, stabilne i przeciwodleżynowe: boki naprzemiennie, głowa do 30°, kontrola skóry, poduszki między kończynami, zabezpieczenie barku oraz współpraca z pielęgniarką i fizjoterapeutą. Nie chodzi więc o jedną „magiczną” stronę, tylko o bezpieczną zmianę pozycji i ochronę ciała pacjenta.