Najlepszą formą usprawnienia ruchowego dla pacjenta, który przed trzema tygodniami stracił w wypadku samochodowym obie kończyny dolne i obecnie porusza się na wózku, są
Najlepszym wyborem są ćwiczenia wzmacniające obręcz barkową, bo pacjent po obustronnej amputacji kończyn dolnych będzie w ogromnym stopniu korzystał z rąk, barków, łopatek i tułowia podczas codziennego funkcjonowania. Chodzi nie tylko o samo napędzanie wózka, ale też o przesiadanie się z łóżka na wózek, unoszenie pośladków w celu odciążenia skóry, zmianę pozycji, sięganie po przedmioty czy wykonywanie czynności higienicznych. W praktyce wzmacnia się mięśnie stabilizujące łopatkę, mięśnie obręczy barkowej, tricepsy, mięśnie grzbietu i mięśnie tułowia. Przykładowo mogą to być ćwiczenia z taśmą oporową, ściąganie łopatek, ćwiczenia rotatorów barku, pompki na poręczach wózka w wersji bezpiecznej oraz nauka prawidłowego transferu. Oczywiście wszystko powinno być dobrane przez fizjoterapeutę i prowadzone z kontrolą bólu, gojenia ran oraz ogólnej wydolności pacjenta. Moim zdaniem to bardzo praktyczne pytanie, bo pokazuje, że usprawnianie nie polega na ćwiczeniu czegokolwiek, tylko na przygotowaniu pacjenta do realnych czynności dnia codziennego. Dobre praktyki rehabilitacyjne po amputacji obejmują też profilaktykę przeciążeń barków, naukę ergonomii jazdy wózkiem, dbanie o skórę i stopniowanie wysiłku, a nie forsowanie organizmu za wszelką cenę.
W tej sytuacji łatwo pomyśleć, że skoro pacjent stracił kończyny dolne, to najważniejsze będą głównie ćwiczenia związane z kikutami. To jednak zbyt uproszczone rozumowanie. Trzy tygodnie po wypadku tkanki mogą być jeszcze w fazie gojenia, występować może obrzęk, nadwrażliwość, ból fantomowy albo ryzyko uszkodzenia rany pooperacyjnej. Ćwiczenia kikutów są oczywiście elementem rehabilitacji, zwłaszcza w przygotowaniu do protezowania, zapobieganiu przykurczom i modelowaniu kikuta, ale określenie intensywne ćwiczenia z odciążeniem kikutów nie oddaje najlepszego priorytetu dla osoby, która aktualnie funkcjonuje na wózku. Tu kluczowa jest sprawność górnej części ciała. Często powtarzane ćwiczenia oddechowe też mają swoje miejsce, szczególnie po długim unieruchomieniu, zabiegach operacyjnych, bólu ograniczającym oddychanie albo przy ryzyku powikłań płucnych. Nie są jednak podstawową formą usprawnienia ruchowego dla pacjenta poruszającego się na wózku, jeśli pytanie dotyczy samodzielności lokomocyjnej. Podobnie ćwiczenia ruchomości głowy i szyi mogą być przydatne przy napięciach, bólu lub urazach odcinka szyjnego, ale nie rozwiążą najważniejszego problemu funkcjonalnego: jak pacjent ma bezpiecznie przemieszczać się, zmieniać pozycję i wykonywać transfery. Typowy błąd myślowy polega na skupieniu się na miejscu urazu zamiast na tym, jakie części ciała przejmują teraz największe obciążenia. U osoby po amputacji obu kończyn dolnych barki, łopatki, ramiona, przedramiona i tułów stają się podstawą mobilności, dlatego ich wzmacnianie jest najbardziej celowe i zgodne z praktyką rehabilitacyjną.