Na oddziale ortopedii przebywa 40-letni praworęczny pacjent ze stłuczeniem lewej ręki oraz złamaniem lewej nogi; noga unieruchomiona jest na wyciągu. W wykonaniu której czynności opiekun ma obowiązek wyręczyć pacjenta?
W tej sytuacji czynnością, w której opiekun powinien wyręczyć pacjenta, jest zmiana bielizny osobistej. Pacjent ma złamaną lewą nogę unieruchomioną na wyciągu, więc nie może swobodnie unosić miednicy, obracać się, siadać ani manipulować ubraniem w okolicy kończyn dolnych. Przy wyciągu bardzo ważne jest utrzymanie prawidłowego ułożenia kończyny, nieprzesuwanie obciążenia i niewywoływanie ruchów, które mogłyby zwiększyć ból albo zaburzyć nastawienie odłamów kostnych. Moim zdaniem to jest właśnie sedno pytania: nie chodzi o to, żeby robić za pacjenta wszystko, tylko żeby przejąć czynność, która jest dla niego realnie niemożliwa lub niebezpieczna. Pacjent jest praworęczny, a uraz dotyczy lewej ręki, więc nadal może wykonać wiele czynności samoobsługowych prawą ręką, np. umyć twarz, umyć zęby czy napisać krótki tekst. Przy zmianie bielizny opiekun medyczny powinien zadbać o intymność, osłonięcie pacjenta, spokojne informowanie o kolejnych etapach, zabezpieczenie wyciągu oraz współpracę z pielęgniarką, jeśli sytuacja tego wymaga. Dobra praktyka to pomagać tyle, ile trzeba, ale nie odbierać pacjentowi samodzielności tam, gdzie sobie radzi.
W tym pytaniu łatwo pomylić pomoc z całkowitym wyręczaniem pacjenta. Sam fakt, że chory leży na oddziale ortopedii i ma urazy, nie oznacza jeszcze, że opiekun ma wykonywać za niego wszystkie czynności dnia codziennego. W opiece medycznej obowiązuje zasada aktywizowania i podtrzymywania samodzielności, czyli pacjent wykonuje to, co może zrobić bezpiecznie, a personel pomaga tam, gdzie istnieje ograniczenie ruchowe, ból, ryzyko urazu albo naruszenie zaleceń terapeutycznych. Tutaj pacjent jest praworęczny, a stłuczona jest lewa ręka. Dlatego napisanie listu, mycie zębów czy mycie twarzy zasadniczo może wykonać prawą, sprawną ręką. Oczywiście opiekun może podać przybory, ustawić kubek, miskę nerkowatą, ręcznik czy zapewnić wygodną pozycję, ale nie ma obowiązku całkowicie wyręczać chorego w tych czynnościach. Typowy błąd myślowy polega na skupieniu się tylko na tym, że pacjent ma uraz ręki, a pominięciu informacji, że jest praworęczny. Drugi częsty błąd to niedocenienie znaczenia wyciągu ortopedycznego. Złamana noga unieruchomiona na wyciągu mocno ogranicza ruchy tułowia, miednicy i kończyny dolnej. Zmiana bielizny osobistej wymaga przesuwania materiału pod pośladkami, unoszenia bioder, czasem obracania pacjenta, a to może być bolesne i technicznie trudne. Właśnie dlatego ta czynność wymaga przejęcia przez opiekuna, z zachowaniem bezpieczeństwa, intymności i zasad ergonomii pracy.