Aby zapobiec powstawaniu odleżyn u pacjentki unieruchomionej po złamaniu szyjki kości udowej, należy co dwie godziny
Zmiana pozycji ciała co około 2 godziny to podstawowa i bardzo ważna metoda profilaktyki odleżyn u osoby unieruchomionej, szczególnie po złamaniu szyjki kości udowej. Odleżyna powstaje wtedy, gdy tkanki są długo uciskane między kością a podłożem, przez co pogarsza się ukrwienie, dochodzi do niedotlenienia, a potem do uszkodzenia skóry i tkanek głębszych. Najbardziej narażone miejsca to okolica kości krzyżowej, pięty, łokcie, łopatki, krętarze, potylica. W praktyce opiekun powinien regularnie odciążać te okolice, układać pacjentkę bezpiecznie na plecach, na boku zdrowym, czasem w pozycji półwysokiej, zgodnie z zaleceniem lekarza i fizjoterapeuty. Przy złamaniu szyjki kości udowej trzeba uważać na kończynę operowaną lub uszkodzoną, nie ciągnąć za nogę i stosować poduszki stabilizujące. Dobrą praktyką jest też obserwacja skóry przy każdej zmianie pozycji, wygładzenie prześcieradła, dbanie o suchość skóry, stosowanie materaca przeciwodleżynowego i dokumentowanie zmian. Moim zdaniem to jest jedna z tych czynności, które wyglądają prosto, ale w opiece długoterminowej robią ogromną różnicę. Sama zmiana bielizny czy toaleta są potrzebne, ale to właśnie regularne odciążanie tkanek bezpośrednio zmniejsza ryzyko powstania odleżyn.
W profilaktyce odleżyn łatwo pomylić czynności pielęgnacyjne z działaniem, które naprawdę usuwa główną przyczynę problemu. Odleżyny nie powstają dlatego, że pacjent ma za długo tę samą bieliznę, tylko przede wszystkim przez długotrwały ucisk, tarcie, siły ścinające i niedokrwienie tkanek. Zmiana bielizny osobistej jest ważna dla higieny, komfortu i ograniczenia wilgoci, zwłaszcza przy poceniu się lub nietrzymaniu moczu, ale wykonywana co dwie godziny bez zmiany ułożenia ciała nie odciąży kości krzyżowej, pięt czy krętarzy. To trochę takie myślenie, że czystość załatwi cały problem, a niestety nie załatwi. Gimnastyka bierna ma duże znaczenie w zapobieganiu przykurczom, poprawie krążenia żylnego i utrzymaniu zakresu ruchu w stawach. U pacjentki po złamaniu szyjki kości udowej musi być jednak prowadzona bardzo ostrożnie, zgodnie z zaleceniami rehabilitanta, bo niewłaściwy ruch może nasilić ból albo zaszkodzić. Sama gimnastyka bierna nie zastępuje odciążania miejsc narażonych na ucisk. Podobnie toaleta całego ciała w łóżku jest elementem dobrej opieki pielęgnacyjnej, pomaga utrzymać skórę w czystości i daje okazję do kontroli zaczerwienień, maceracji czy otarć. Nie wykonuje się jej jednak rutynowo co dwie godziny, bo byłoby to męczące dla pacjentki i niezgodne z praktyką opiekuńczą. Standardem jest regularna zmiana pozycji, zwykle co 2 godziny lub według indywidualnego planu, połączona z oceną skóry, suchą pościelą, właściwym podkładem, materacem przeciwodleżynowym i delikatną techniką przemieszczania bez szarpania. Najczęstszy błąd polega na skupieniu się na pojedynczej czynności higienicznej zamiast na mechanizmie powstawania odleżyn, czyli ucisku i zaburzonym ukrwieniu.