Po śmierci w ciele zmarłego zachodzą zmiany, które nazywa się znamionami śmierci. Zalicza się do nich:
Znamiona śmierci to obiektywne zmiany zachodzące w organizmie po ustaniu czynności życiowych. Do klasycznych i najczęściej omawianych należą: stężenie pośmiertne, plamy opadowe oraz oziębienie zwłok. Stężenie pośmiertne wynika ze zmian biochemicznych w mięśniach po zatrzymaniu krążenia i oddychania, dlatego ciało stopniowo sztywnieje. Plamy opadowe powstają przez przemieszczanie się krwi pod wpływem grawitacji do najniżej położonych części ciała; ich lokalizacja zależy od ułożenia zwłok. Oziębienie zwłok, czyli algor mortis, to stopniowy spadek temperatury ciała do temperatury otoczenia. W praktyce opiekun medyczny nie stwierdza formalnie zgonu, bo to należy do lekarza, ale powinien umieć rozpoznać takie zmiany, zachować spokój, zapewnić intymność, niepotrzebnie nie przemieszczać ciała i powiadomić pielęgniarkę lub lekarza zgodnie z procedurą placówki. Moim zdaniem to jedna z tych rzeczy, które trzeba znać nie tylko do testu, ale też żeby w realnej pracy nie działać chaotycznie.
W niepoprawnych odpowiedziach pojawia się pomieszanie prawdziwych znamion śmierci z objawami nieswoistymi albo wręcz przypadkowymi obserwacjami. Sine kończyny dolne czy górne mogą kojarzyć się z niedotlenieniem, zaburzeniami krążenia albo zabarwieniem skóry, ale nie są prawidłową nazwą klasycznego znamienia śmierci. W medycynie sądowej i opiece używa się określenia plamy opadowe, bo chodzi o grawitacyjne przemieszczenie krwi po zgonie, a nie po prostu o siny kolor kończyn. Zmiany w oku rzeczywiście mogą występować po śmierci, na przykład wysychanie rogówki czy zmętnienie, ale zestawienie ich z sinymi kończynami nie tworzy pełnej, standardowej odpowiedzi. Temperatura 36,6 °C jest typową temperaturą fizjologiczną osoby żywej, więc traktowanie jej jako znamienia śmierci jest dużym skrótem myślowym. Bezpośrednio po zatrzymaniu krążenia ciało może być jeszcze ciepłe, ale znamieniem jest dopiero jego stopniowe oziębianie. Nienaturalne ułożenie ciała albo czerwone plamy na twarzy też nie są wiarygodnymi znamionami śmierci; mogą wynikać z urazu, pozycji, choroby, ucisku albo innych okoliczności. W praktyce zawodowej nie wolno opierać się na jednym przypadkowym szczególe wyglądu. Trzeba obserwować całość, znać swoje kompetencje, zabezpieczyć godność zmarłego i działać według procedur oddziału czy placówki. Z mojego doświadczenia w nauce do takich pytań najłatwiej zapamiętać trzy hasła: stężenie, plamy opadowe, oziębienie.