Kwalifikacja: SPO.02 - Świadczenie usług opiekuńczo-wspierających osobie starszej

Często można się pomylić, bo istnieje kilka różnych skal i narzędzi służących do oceny codziennego funkcjonowania osób starszych czy pacjentów przewlekle chorych. Zadania takie jak korzystanie z telefonu, gospodarowanie pieniędzmi czy sprzątanie mieszkania są oceniane w innych narzędziach – głównie w skali Lawtona, która skupia się na tzw. czynnościach złożonych dnia codziennego (IADL, czyli Instrumental Activities of Daily Living). Mówiąc wprost: te czynności wymagają trochę więcej samodzielności, złożonego myślenia i organizacji niż proste funkcje typu ubieranie się czy mycie. Skala Katza koncentruje się na tych najbardziej podstawowych, wręcz fizjologicznych aktywnościach. Z mojego doświadczenia wynika, że błąd ten często wynika z mylenia zakresów obu skal – jedna ocenia, czy ktoś potrafi zadbać sam o siebie w sensie fizycznym (Katza), a druga czy ogarnia te bardziej społeczne, organizacyjne aspekty codzienności (Lawtona). W praktyce wygląda to tak, że pacjent może być samodzielny w korzystaniu z toalety, ale mieć trudności np. z prowadzeniem rozmowy telefonicznej albo zarządzaniem finansami – te aspekty nie są w ogóle badane przez skalę Katza. Ważne, żeby umieć rozróżnić te narzędzia, bo dobra ocena funkcjonalna ma ogromny wpływ na decyzje dotyczące dalszej opieki nad pacjentem. Tu nie chodzi o drobiazgowe zapamiętywanie listy czynności dla każdej skali, tylko o zrozumienie sensu: Katza = podstawowe, Lawtona = złożone. To częsty pułapka na egzaminach i w praktyce, zwłaszcza na początku kariery – polecam zawsze wracać do definicji i przykładów z praktyki, wtedy łatwiej to poukładać sobie w głowie i nie popełnić podobnego błędu w przyszłości.