Objawami pozytywnymi (wytwórczymi) w schizofrenii są
Urojenia to typowy przykład objawów pozytywnych (czyli wytwórczych) w schizofrenii. Chodzi tutaj o to, że pojawiają się treści psychiczne, które nie powinny występować – są one „dodatkowe” w stosunku do normalnego funkcjonowania psychiki. Urojenia to fałszywe przekonania, które są silnie utrzymywane przez pacjenta, mimo oczywistych dowodów na ich nieprawdziwość. Bardzo często dotyczą prześladowań, wielkości, oddziaływań z zewnątrz, czasami bywają też dziwaczne, wręcz absurdalne. W praktyce, spotyka się np. pacjentów przekonanych o tym, że są podsłuchiwani przez rząd czy mają specjalną misję, co potrafi mocno utrudniać codzienne życie. Warto o tym pamiętać, bo rozpoznanie objawów pozytywnych ma kluczowe znaczenie przy diagnozie schizofrenii zgodnie z wytycznymi DSM-5 czy ICD-10. Standardy leczenia jasno podkreślają, że objawy pozytywne – takie jak urojenia, omamy, zaburzenia myślenia – są podstawą do zastosowania leków przeciwpsychotycznych. Z mojego doświadczenia wynika, że praktyczna umiejętność rozróżnienia objawów pozytywnych i negatywnych bardzo pomaga w pracy z pacjentem i planowaniu terapii. To jest taka wiedza, która naprawdę się przydaje na oddziale czy w poradni.
Jednym z typowych błędów w rozumieniu symptomów schizofrenii jest mylenie objawów pozytywnych z innymi zaburzeniami psychicznymi lub mylenie pojęć z obszaru diagnostyki. Fobie, choć są poważnym problemem w psychiatrii, należą do zaburzeń lękowych i nie występują jako objawy pozytywne w schizofrenii. Fobia to irracjonalny, nadmierny lęk przed określonymi sytuacjami czy obiektami, ale nie jest to objaw wytwórczy – nie pojawia się tutaj żadna nowa, nieprawidłowa treść psychiczna typowa dla schizofrenii. Złudzenia natomiast, czyli iluzje, to błędna interpretacja rzeczywistych bodźców – na przykład, gdy ktoś widzi cień i myśli, że to postać. To też nie jest objaw pozytywny dla schizofrenii, bo złudzenie ma źródło w rzeczywistości, tylko podlega zniekształceniu. W schizofrenii kluczowe są omamy (halucynacje), które powstają bez realnego bodźca. Odpowiedź „zdawkowe wypowiedzi” odnosi się natomiast do objawów negatywnych (ubytkowych), czyli utraty lub ograniczenia pewnych funkcji psychicznych – np. spłycenia afektu czy zubożenia mowy. To właśnie objawy negatywne prowadzą do wycofania społecznego i trudności w codziennym funkcjonowaniu, ale nie są objawami wytwórczymi. Typowym błędem jest też mieszanie pojęć i uznawanie każdego „nietypowego” zachowania za objaw pozytywny schizofrenii. W rzeczywistości, zgodnie z wytycznymi, objawy pozytywne to takie, które coś „dodają” do obrazu psychicznego pacjenta – jak urojenia czy omamy. Dla prawidłowej diagnostyki warto odróżniać te pojęcia, bo od tego zależy skuteczność leczenia i prognoza.