Kwalifikacja: SPO.02 - Świadczenie usług opiekuńczo-wspierających osobie starszej

Można łatwo pomylić pojęcia, gdy przychodzi do oceny samodzielności osób starszych, bo codzienność wiąże się z wieloma różnymi czynnościami. Skala Katza jednak skupia się wyłącznie na tych najbardziej podstawowych, które świadczą o elementarnej niezależności w życiu codziennym. Do nich nie zalicza się przygotowywania posiłków, co bywa mylące, bo gotowanie przecież też jest ważne – ale jednak ocena tej czynności należy już do skali Lawtona, która obejmuje tzw. złożone czynności życia codziennego (IADL). Podobnie mylące bywa pytanie o korzystanie z telefonu. Dla wielu osób, szczególnie tych młodszych, wydaje się, że to podstawa niezależności, natomiast w praktyce opiekuńczej i według standardów, sprawność w tej dziedzinie jest poza zakresem skali Katza. Co do wchodzenia i schodzenia po schodach – to także funkcja, która nie jest oceniana w tym narzędziu, chociaż z mojego doświadczenia wiele osób uważa to za kluczowy wskaźnik sprawności. Takie myślenie wynika najczęściej z obserwacji życia rodzinnego, gdzie właśnie schody sprawiają najwięcej trudności. Niestety, według profesjonalnych standardów, wchodzenie po schodach nie wchodzi do oceny prostych czynności dnia codziennego według Katza. Typowy błąd to wrzucanie wszystkich codziennych aktywności do jednego worka, a to właśnie rozróżnienie pomiędzy ADL (czynnościami podstawowymi) i IADL (czynnościami instrumentalnymi) jest kluczowe w opiece senioralnej i planowaniu wsparcia. Warto znać te granice, żeby w praktyce nie przeoczyć realnych potrzeb podopiecznego i używać odpowiednich narzędzi w ocenie sytuacji.