Kwalifikacja: SPO.02 - Świadczenie usług opiekuńczo-wspierających osobie starszej

Rozróżnienie czynności podstawowych i złożonych to podstawa w pracy z osobami starszymi czy niesamodzielnymi. Bardzo często myli się zakresy ocen w różnych skalach funkcjonalnych, co prowadzi do błędnych interpretacji. Skala Lawtona koncentruje się na czynnościach złożonych, a więc takich, które wymagają nie tylko sprawności fizycznej, ale także organizacji, kontaktów społecznych, rozumienia sytuacji, a czasem i umiejętności rozwiązywania problemów. Do czynności ocenianych przez skalę Lawtona zalicza się między innymi robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, pranie, korzystanie z transportu publicznego, zarządzanie domowym budżetem – a także właśnie korzystanie z telefonu. Natomiast kontrola oddawania stolca, utrzymanie higieny osobistej czy samodzielne spożywanie posiłków to czynności podstawowe, oceniane według skali Barthel. To typowy błąd, że myli się te narzędzia, bo oba są wykorzystywane w opiece nad osobami starszymi. W praktyce, umiejętność korzystania z telefonu jest już wyższym poziomem samodzielności – wymaga orientacji w sytuacji, koordynacji, kontaktów społecznych, a nie tylko sprawności motorycznej. Gdy pacjent nie potrafi sam jeść czy utrzymać higieny, to oznacza znaczną niesprawność, ale to nie podlega ocenie w skali Lawtona. Wiele osób, nawet wśród fachowców, myli te zagadnienia przez przyzwyczajenie do oceny podstawowych potrzeb pacjentów. Sugeruję zawsze najpierw zapamiętać, które czynności są oceniane w której skali – wtedy łatwiej będzie prawidłowo interpretować wyniki i planować dalsze działania w opiece czy rehabilitacji. Takie rozróżnienie pozwala lepiej dostosować interwencje i wsparcie do realnych potrzeb osoby ocenianej.