Opiekun, który pomaga podopiecznej w wykonaniu codziennej toalety ciała i przygotowaniu obiadu, udziela jej wsparcia
Wsparcie instrumentalne to jedno z kluczowych pojęć w pracy opiekuńczej. Polega ono na bezpośredniej pomocy podopiecznemu w wykonywaniu konkretnych czynności życia codziennego, na przykład takich jak mycie, ubieranie się, przygotowywanie posiłków czy nawet sprzątanie mieszkania. Właśnie dlatego, jeżeli opiekun pomaga osobie w codziennej toalecie i gotowaniu obiadu, to udziela jej wsparcia instrumentalnego. Moim zdaniem, taka forma pomocy jest najbardziej widoczna w praktyce i często decyduje o jakości życia osoby niesamodzielnej. Z mojego doświadczenia wynika, że wiele osób myli to pojęcie z wsparciem rzeczowym, ale instrumentalne jest bardziej związane z wykonywaniem czynności razem z podopiecznym lub wręcz za niego. Warto pamiętać, że standardy branżowe, np. wytyczne Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej, podkreślają, jak ważne jest, aby ta pomoc była udzielana z poszanowaniem godności i samodzielności osoby, a nie przejmowaniem nad nią całkowitej kontroli. Odpowiedni balans i dostosowanie stopnia wsparcia to już prawdziwa sztuka w tej profesji. W praktyce, wsparcie instrumentalne to po prostu taka zwyczajna, codzienna obecność i pomoc w rzeczach najbardziej podstawowych, które dla osoby niesamodzielnej mogą być naprawdę wyzwaniem.
W codziennej praktyce opiekuńczej często spotyka się różne typy wsparcia, ale rozróżnienie ich nie zawsze jest oczywiste. Przykładowo, wsparcie rzeczowe dotyczy przede wszystkim przekazywania konkretnych przedmiotów lub środków materialnych, na przykład zakup leków, dostarczenie żywności albo przekazanie odzieży. Nie polega ono jednak na współwykonywaniu czy pomaganiu w czynnościach życia codziennego. Z kolei wsparcie informacyjne obejmuje udzielanie porad, sugestii albo przekazywanie wiedzy, np. jak przygotować prosty posiłek albo jak zadbać o higienę, ale już bez fizycznego zaangażowania opiekuna. Wartościujące zaś to wsparcie emocjonalne, które polega na dawaniu podopiecznej poczucia, że jest ważna, doceniana i akceptowana, na budowaniu jej poczucia własnej wartości czy podnoszeniu na duchu – a nie na pomocy praktycznej. Częstym błędem jest mylenie wsparcia instrumentalnego z rzeczowym lub informacyjnym, bo nazwy mogą się wydawać podobne, a granica czasem jest cienka. Jednak kluczowa różnica polega na tym, że wsparcie instrumentalne to fizyczna pomoc w zadaniach, które przewyższają możliwości podopiecznego – właśnie takie, jak mycie czy przygotowywanie obiadu. Standardy pracy opiekuńczej bardzo wyraźnie rozdzielają te kategorie, bo ich właściwe stosowanie wpływa nie tylko na dobrostan podopiecznego, ale też na efektywność pracy opiekuna. Dlatego ważne jest, aby dobrze rozumieć te pojęcia i nie zamieniać ich ze sobą – w praktyce taka pomyłka może prowadzić do niewłaściwego udzielenia pomocy, a nawet frustracji osoby, którą wspieramy.