Kwalifikacja: SPO.02 - Świadczenie usług opiekuńczo-wspierających osobie starszej

Wybór innej skali niż Lawtona (IADL) przy ocenie takich czynności jak sprzątanie mieszkania, pranie odzieży czy przygotowanie posiłków jest dość częstym błędem wynikającym z nieporozumienia, czym różnią się poszczególne narzędzia oceny funkcjonowania osoby zależnej. Skala Katza (ADL) opiera się głównie na podstawowych czynnościach życia codziennego, takich jak kąpiel, jedzenie, ubieranie się czy korzystanie z toalety. Katza nie obejmuje jednak zadań bardziej złożonych, wymagających organizacji i planowania, jak właśnie przygotowanie posiłków czy pranie. To typowy błąd – zakładamy, że „codzienne czynności” to wszystko, a tak naprawdę Katza dotyczy tylko tych najbardziej podstawowych, bez których w ogóle nie da się przetrwać samodzielnie. Skala Tinetti natomiast służy przede wszystkim do oceny ryzyka upadków i kontroli równowagi, czyli sprawdza chód, stabilność i koordynację ruchów. W praktyce to narzędzie fizjoterapeutyczne – nie sprawdza, czy ktoś potrafi włączyć pralkę czy ugotować obiad. Z kolei skala Norton jest stosowana do oceny ryzyka powstawania odleżyn, zwłaszcza u osób obłożnie chorych. Ona w ogóle nie dotyczy samodzielności w czynnościach domowych, tylko ocenia np. mobilność, stan skóry czy odżywienie. W praktyce największą pomyłką jest wrzucanie wszystkich tych narzędzi do jednego worka – każde z nich ma swoje miejsce i konkretne zastosowanie. Fachowa opieka opiera się na właściwym dobraniu narzędzia do celu: Lawtona do złożonych czynności życia codziennego, Katza do podstawowych, Tinetti do oceny ryzyka upadku, Norton do profilaktyki odleżyn. Pominięcie tej różnicy często prowadzi do nieprawidłowej oceny potrzeb podopiecznego i błędów w planowaniu opieki. Warto zatem przyjąć zasadę: najpierw cel, potem metoda – i stosować narzędzia zgodnie z dobrą praktyką zawodową.