Opiekun w trakcie pomiaru tętna u podopiecznej stwierdził częstość 49 uderzeń na minutę. Jest to objaw
Bradykardia to pojęcie używane w medycynie na określenie zwolnionej czynności serca, czyli tętna poniżej 60 uderzeń na minutę u osoby dorosłej. Wynik 49 uderzeń na minutę jasno wskazuje na bradykardię. W praktyce opiekuńczej bardzo ważne jest rozróżnienie bradykardii od tachykardii, bo każda z nich może mieć całkowicie inne przyczyny oraz konsekwencje kliniczne. Często spotykam się z sytuacjami, gdy osoby starsze, zwłaszcza przyjmujące leki z grupy beta-blokerów albo inne leki na nadciśnienie, naturalnie mają nieco niższe tętno – warto wtedy dopytać o samopoczucie i ewentualne objawy, jak zawroty głowy czy osłabienie. Natomiast sportowcy mogą mieć fizjologiczną bradykardię, bo ich serce pracuje wydajniej. Zawsze jednak przy tak niskim tętnie dobrze jest skonsultować się z lekarzem, jeśli pojawiają się niepokojące objawy. Standardy zawodowe nakazują też regularną kontrolę tętna u osób starszych – to szybka, nieskomplikowana czynność, a potrafi dużo powiedzieć o stanie zdrowia. Sam pomiar nie wystarczy, trzeba też spojrzeć szerzej na pacjenta i jego dolegliwości, bo bradykardia bywa objawem poważnych problemów, jak np. zaburzenia przewodnictwa w sercu. Moim zdaniem, każdy opiekun powinien dobrze znać te graniczne wartości i od razu reagować na istotne odchylenia od normy.
Wielu uczniów myli pojęcia związane z zaburzeniami rytmu serca, zwłaszcza jeśli chodzi o różnicę między tachykardią a bradykardią czy migotaniem przedsionków i komór. Zacznijmy od tachykardii – to przyspieszone tętno, czyli powyżej 100 uderzeń na minutę u osoby dorosłej. W praktyce najczęściej towarzyszy jej pobudzenie, wysiłek, gorączka, stres, ale czasami świadczy o poważnych problemach, np. odwodnieniu czy zaburzeniach rytmu. Dlatego uznanie 49 uderzeń za tachykardię to typowy błąd logiczny – ta wartość jest zdecydowanie poniżej dolnej granicy normy. Jeśli chodzi o migotanie komór, to już bardzo ciężkie, zagrażające życiu zaburzenie rytmu serca, w którym nie dochodzi praktycznie do żadnego efektywnego skurczu komór, a tętno jest praktycznie niewyczuwalne lub w ogóle go nie ma. Osoba w takim stanie natychmiast traci przytomność i wymaga resuscytacji – to nie jest sytuacja, którą można wykryć przy rutynowym badaniu tętna, bo pacjent najczęściej już nie żyje klinicznie. Migotanie przedsionków natomiast to bardzo częste zaburzenie rytmu u osób starszych, ale nie objawia się ono konkretną wartością tętna, tylko raczej nieregularnością. Tętno może być przy tym zarówno zbyt szybkie, zbyt wolne, jak i zupełnie w normie, lecz jest nieregularne w odstępach. Najczęściej spotykam się z tym, że uczniowie identyfikują każdy nietypowy wynik tętna właśnie z migotaniem przedsionków, co nie do końca oddaje rzeczywistość. Podsumowując, typowym błędem jest utożsamianie liczby uderzeń serca z nazwą zaburzenia – a przecież trzeba koniecznie patrzeć na całość obrazu klinicznego oraz znać przyjęte w medycynie normy. Pomiar 49 uderzeń na minutę to typowa bradykardia i właśnie temu odpowiada poprawna odpowiedź.