Podopiecznego, który ma duszność z powodu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, opiekun powinien ułożyć w pozycji
Pozycja Fowlera to absolutny klasyk w opiece nad pacjentami z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP). W praktyce polega to na tym, że osoba leży z uniesionym tułowiem pod kątem 45-60 stopni, a nogi pozostają ułożone płasko lub lekko zgięte w kolanach. Moim zdaniem to rozwiązanie oparte na konkretach, bo właśnie ta pozycja zmniejsza nacisk narządów jamy brzusznej na przeponę i daje większe pole manewru dla płuc. W efekcie usprawnia to oddychanie i zmniejsza wysiłek oddechowy. Z mojego doświadczenia wynika, że wielu podopiecznych od razu odczuwa ulgę po zmianie pozycji właśnie na Fowlera – mogą swobodniej złapać oddech, mniej się męczą w codziennych czynnościach. W wytycznych dotyczących opieki nad osobami z POChP czy innymi schorzeniami układu oddechowego ta pozycja przewija się praktycznie wszędzie. Jest standardem nie tylko w szpitalach, ale i w opiece domowej. Co ciekawe, czasem wykorzystuje się wersję wysoką tej pozycji (prawie na siedząco) przy wyjątkowo nasilonej duszności. Dobrze jest też pamiętać, że warto zapewnić podopiecznemu podparcie pod ramiona i łokcie oraz umożliwić oparcie nóg, bo to dodatkowo odciąża mięśnie oddechowe. Takie rozwiązanie naprawdę ułatwia życie osobom z problemami oddechowymi!
Wybór innej pozycji niż Fowlera u osoby z POChP i dusznością może prowadzić do pogorszenia komfortu i stanu chorego. Pozycja neutralna, czyli leżenie na wznak z głową i tułowiem na jednym poziomie, zdecydowanie nie sprzyja swobodnemu oddychaniu – narządy jamy brzusznej uciskają przeponę, co utrudnia jej pracę i zmniejsza efektywność wentylacji płuc. Często spotykam się z przekonaniem, że pozycja neutralna jest uniwersalna, ale to nieprawda w przypadku zaburzeń oddechowych – można w niej wręcz nasilić duszność. Pozycja bezpieczna (pozycja boczna ustalona), owszem, jest kluczowa w stanach nagłych, np. gdy istnieje ryzyko zachłyśnięcia, utraty przytomności lub w przypadku nieprzytomnych, ale nie ma zastosowania przy przewlekłej duszności. Z mojego doświadczenia wynika, że osoby próbujące zastosować tę pozycję u pacjentów z POChP, mogą niechcący zwiększyć uczucie duszności – obrót na bok często ogranicza ruchomość klatki piersiowej i nie daje ulgi. Największym nieporozumieniem jest pozycja Trendelenburga, czyli ułożenie z głową nisko i nogami do góry – w tej pozycji ciśnienie w jamie brzusznej jeszcze bardziej uciska przeponę i praktycznie każda literatura medyczna odradza takie ułożenie u osób z problemami oddechowymi. Błąd ten wynika często z mylenia funkcji tej pozycji – stosuje się ją w przypadku wstrząsu, a nie duszności. W skrócie, wybór pozycji innej niż Fowlera nie tylko nie przynosi ulgi, ale wręcz może pogorszyć stan pacjenta. To jest taki typowy przykład, gdzie znajomość praktycznych standardów opieki naprawdę ma znaczenie i może realnie wpłynąć na jakość życia podopiecznego.