Stosowanie zasady akceptacji w pracy z podopiecznym, przejawia się
Szanowanie odmiennych poglądów podopiecznego to tak naprawdę jeden z najważniejszych filarów pracy z drugim człowiekiem, szczególnie w zawodach pomocowych. Akceptacja wcale nie polega na tym, że zgadzasz się ze wszystkim, co mówi lub robi klient, lecz na uznaniu jego prawa do własnych przekonań, emocji czy wyborów. Moim zdaniem bez tej zasady trudno mówić o partnerskiej relacji – według praktyków pracy socjalnej, psychologii czy pedagogiki, szacunek do autonomii klienta buduje zaufanie i umożliwia skuteczne wsparcie. W praktyce wygląda to tak, że nawet jeśli masz zupełnie inne zdanie, nie oceniasz ani nie narzucasz swoich poglądów. Przykładowo, gdy podopieczny wyznaje zasady, które są Ci obce, zamiast komentować czy krytykować, starasz się zrozumieć jego punkt widzenia i działasz na rzecz jego dobra, bazując na tej różnorodności. W pracy socjalnej czy opiekuńczej to właśnie to podejście odróżnia profesjonalistów od osób, które traktują innych schematycznie. Każdy człowiek ma prawo do swoich wartości i sposobu myślenia – zadaniem osoby wspierającej nie jest zmiana tych poglądów, ale danie przestrzeni do rozwoju i samodzielnych decyzji. W wielu branżowych standardach, np. kodeksach etyki, mocno podkreśla się, że akceptacja i szacunek dla różnorodności to podstawa budowania relacji opartej na zaufaniu i bezpieczeństwie. To, moim zdaniem, często procentuje – podopieczny czuje się doceniony i częściej angażuje się w proces zmiany.
W relacjach z podopiecznym nie można zapominać, że każda forma przedmiotowego traktowania człowieka jest z gruntu nieprofesjonalna i sprzeczna z obowiązującymi standardami etycznymi. Traktowanie podopiecznego jak narzędzia czy zadania do wykonania prowadzi do utraty relacji opartej na zaufaniu, co według wielu specjalistów przekreśla szanse na efektywną współpracę. Zgadzanie się ze wszystkim, co powie czy zrobi klient, to również nieporozumienie – taka postawa prowadzi raczej do sztucznej relacji, w której nie ma miejsca na autentyczność i uczciwość. Z mojego doświadczenia wynika, że podopieczni bardzo szybko wyczuwają, gdy opiekun czy pracownik socjalny tylko przytakuje bez refleksji. Wtedy trudno mówić o wsparciu opartym na zaufaniu i realnej pomocy, bo relacja staje się powierzchowna. Jeszcze innym błędnym podejściem jest podejmowanie decyzji za podopiecznego, nawet jeśli w dobrej wierze. To, choć na pozór wydaje się troskliwe, w praktyce odbiera ludziom sprawczość i poczucie kontroli, co według współczesnych standardów pracy z ludźmi (np. w pracy socjalnej, psychologii czy edukacji) jest wysoce niewskazane. Tego typu postawa może rodzić opór i prowadzić do uzależnienia od opiekuna, a nie o to chodzi w nowoczesnym wsparciu. Częstym błędem myślowym jest przekonanie, że opiekun zawsze wie lepiej albo że dla świętego spokoju lepiej się zgadzać – to nie jest zgodne z ideą akceptacji. Warto pamiętać, że profesjonalizm polega na szacunku, otwartości na różnorodność i partnerskim podejściu do drugiego człowieka, nawet gdy nie podziela się jego poglądów czy wyborów.