W miejscu zamieszkania podopiecznego ze znacznym stopniem niepełnosprawności, który porusza się na wózku inwalidzkim, brak jest podjazdu dla wózka. Wniosek o dofinansowanie ze środków PFRON do likwidacji barier architektonicznych, podopieczny powinien złożyć do
A. Narodowego Funduszu Zdrowia.
B. Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie.
C. Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej.
D. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2019 (arkusz Z.07-X-19.01).
To jest bardzo konkretny temat, który często pojawia się w praktyce opieki nad osobami z niepełnosprawnościami. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie (PCPR) to właśnie ta instytucja, która w Polsce zajmuje się przyjmowaniem i rozpatrywaniem wniosków o dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych ze środków PFRON. Moim zdaniem, to dość logiczne, bo PCPR działa najbliżej mieszkańców powiatu i zna najlepiej lokalne potrzeby, a poza tym ma już wypracowane procedury i doświadczenie w obsłudze takich spraw. Jeżeli ktoś porusza się na wózku i nie ma podjazdu, to może napisać wniosek do PCPR, dołączyć odpowiednią dokumentację, np. orzeczenie o niepełnosprawności, opis bariery – i wtedy PCPR rozpatruje, czy i w jakiej wysokości może przyznać wsparcie. Warto wiedzieć, że PFRON to instytucja centralna, ale właśnie poprzez PCPR-y w powiatach realizuje większość swoich programów skierowanych do osób indywidualnych. Takie rozwiązanie jest praktyczne i zgodne z obowiązującymi przepisami oraz praktyką w całym kraju. Dobrze znać te procedury, bo w praktyce zawodowej bardzo często osoby z niepełnosprawnością pytają, gdzie mają się zgłosić – i wbrew pozorom, nadal sporo ludzi kieruje się najpierw do NFZ czy urzędów wojewódzkich, co tylko wydłuża sprawę.
Sporo osób myli instytucje, które pomagają osobom z niepełnosprawnościami, co jest zupełnie zrozumiałe – nazwy są podobne, zakresy działania się zazębiają, ale mimo wszystko każda z nich ma swoją ściśle określoną rolę. Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje się naturalnym wyborem, bo kojarzy się z leczeniem, rehabilitacją czy zaopatrzeniem w sprzęt medyczny. Jednak NFZ nie zajmuje się likwidacją barier architektonicznych, nie rozpatruje takich wniosków i nie dysponuje środkami z PFRON na ten cel. Z kolei Zakład Ubezpieczeń Społecznych – ta instytucja zarządza rentami, emeryturami i świadczeniami socjalnymi, czasem obsługuje świadczenia rehabilitacyjne, ale nie prowadzi programów likwidacji barier w środowisku zamieszkania. Częsty błąd wynika z przekonania, że ZUS „załatwia wszystko dla niepełnosprawnych”, co po części jest efektem szerokiego zakresu ich działalności, ale tu po prostu nie o to chodzi. Regionalne Ośrodki Polityki Społecznej to z kolei instytucje wojewódzkie, które zajmują się głównie wdrażaniem regionalnych programów polityki społecznej i analizami, a nie bezpośrednim wsparciem finansowym dla osób indywidualnych przy barierach architektonicznych. Typowym błędem jest myślenie, że każda instytucja „od niepełnosprawnych” ma takie same zadania – a praktyka pokazuje, że warto znać konkretne kompetencje PCPR-ów, bo to one mają narzędzia i środki, żeby realnie pomóc w likwidacji fizycznych przeszkód w domach i otoczeniu osób z niepełnosprawnościami. Zachęcam sprawdzać, która instytucja do czego – to mocno ułatwia życie wszystkim zainteresowanym.