Zasoby instytucjonalne środowiska osoby starszej to te elementy, które wywodzą się z formalnych struktur zorganizowanych przez państwo, samorząd lub organizacje społeczne. Chodzi tutaj przede wszystkim o miejsca i instytucje dedykowane wsparciu osób w podeszłym wieku, takie jak przychodnia zdrowia czy ośrodek pomocy społecznej. Moim zdaniem, to właśnie te jednostki pełnią kluczową rolę w zabezpieczeniu zdrowotnym i socjalnym seniorów, bo umożliwiają dostęp do profesjonalnej opieki medycznej, rehabilitacji, doradztwa socjalnego czy nawet wsparcia w codziennych sprawach, kiedy rodzina nie jest w stanie pomóc. Przykładowo, w praktyce osoby starsze często korzystają z przychodni rejonowych, gdzie mogą liczyć na regularne badania i konsultacje, a ośrodki pomocy społecznej organizują dla nich zarówno świadczenia finansowe, jak i pomoc opiekuńczą, np. usługi opiekuńcze w domu czy organizację zajęć dla seniorów. W polskich realiach jest to zgodne z zaleceniami Krajowego Instytutu Gospodarki Senioralnej czy standardami Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej. Warto pamiętać, że dobrze rozwinięta sieć instytucji to ogromne wsparcie i odciążenie nie tylko dla osób starszych, lecz również dla ich rodzin. Z mojego doświadczenia wynika, że korzystanie z takich zasobów zwiększa poczucie bezpieczeństwa i komfort życia seniora, bo zapewnia kompleksową i profesjonalną opiekę, której często nie da się zapewnić wyłącznie siłami rodziny czy sąsiadów.
Wiele osób myli zasoby instytucjonalne z innymi formami wsparcia funkcjonującymi w środowisku osoby starszej. Bardzo często pojawia się przekonanie, że rodzina, sąsiedzi, a nawet zabezpieczenie finansowe to właśnie te najważniejsze zasoby, na których powinna opierać się opieka nad seniorem. Tymczasem w pojęciu zasobów instytucjonalnych chodzi wyłącznie o formalnie zorganizowane jednostki, które posiadają określone standardy działania, są nadzorowane przez odpowiednie organy oraz świadczą usługi na bazie przepisów prawa. Rodzina i sąsiedzi, chociaż odgrywają ogromną rolę w codzienności osób starszych, należą do zasobów nieformalnych – to wsparcie emocjonalne, praktyczne, ale nieprofesjonalne i nie zawsze dostępne w pełnym zakresie. Zabezpieczenie finansowe i mieszkanie również nie mają charakteru instytucjonalnego – są to raczej elementy sytuacji materialnej seniora, a nie struktury niosące wsparcie zorganizowane na poziomie społecznym. Część uczniów myli też szpital z typowym zasobem instytucjonalnym środowiska, choć jest to instytucja, jej rola jest jednak skoncentrowana na leczeniu krótkoterminowym, często w trybie interwencyjnym, a nie na codziennym wsparciu czy szeroko zakrojonej pomocy socjalnej. Przychodnia i ośrodek pomocy społecznej są natomiast dostępne lokalnie, regularnie i kompleksowo wspierają osoby starsze na różnych płaszczyznach. Warto wystrzegać się uproszczonego myślenia, że każdy podmiot lub osoba udzielająca pomocy to od razu zasób instytucjonalny – kluczowa jest tu formalna struktura i działanie w oparciu o standardy oraz przepisy. Takie rozróżnienie jest podstawą profesjonalnej pracy w opiece społecznej czy gerontologii, co zresztą podkreślają wszystkie krajowe i europejskie standardy pracy z osobami starszymi.