Złamania, do których dochodzi u osób starszych wskutek upadków, dotyczą najczęściej
Złamania szyjki kości udowej to, niestety, codzienność na oddziałach ortopedycznych, zwłaszcza u osób starszych. Moim zdaniem, to jest jedna z tych rzeczy, które najczęściej powinniśmy brać pod uwagę, gdy np. planujemy opiekę nad seniorami w domu czy w placówkach medycznych. Kość udowa, a zwłaszcza jej szyjka, jest bardzo narażona na złamanie przy nawet niewielkim upadku, bo u osób starszych kości są słabsze przez osteoporozę, która postępuje z wiekiem. W praktyce, gdy starsza osoba się przewróci, szczególnie przy bocznym upadku na biodro, bardzo łatwo dochodzi właśnie do takiego złamania. Jest to poważny problem – pacjenci bardzo często po takim urazie wymagają operacji, długiej rehabilitacji i niestety, bywa, że nie wracają już do pełnej sprawności. Warto wiedzieć, że w literaturze fachowej złamania szyjki kości udowej są uznawane za tzw. złamania osteoporotyczne, które stanowią główną przyczynę utraty samodzielności przez osoby w podeszłym wieku. Standardy postępowania zalecają szybkie unieruchomienie i transport do szpitala, a potem najczęściej leczenie operacyjne. Z mojego doświadczenia – profilaktyka, czyli dbanie o bezpieczeństwo w domu i wzmacnianie kości, ma tu ogromne znaczenie. Czasem wystarczy poprawić oświetlenie albo usunąć dywanik, żeby uniknąć takiej tragedii.
W przypadku osób starszych bardzo łatwo popaść w pułapkę myślenia, że każdy upadek prowadzi do złamania dowolnej kości, bo przecież ich układ kostny jest już kruchy. Jednak statystyka i praktyka medyczna pokazują coś innego. Złamania żeber owszem, mogą się zdarzać, ale najczęściej są efektem bezpośredniego urazu klatki piersiowej, na przykład podczas wypadku komunikacyjnego czy mocnego uderzenia – a nie typowego upadku na płaską powierzchnię. Jeśli chodzi o kręgosłup, to kompresyjne złamania trzonów kręgowych u seniorów rzeczywiście występują, zwłaszcza przy osteoporozie, ale przeważnie nie są typowym skutkiem upadku, tylko raczej nagłego przeciążenia lub nawet bez wyraźnej przyczyny. Z kolei kości śródstopia łamią się głównie przy urazach stopy, np. gdy coś ciężkiego spadnie na stopę albo podczas silnego skręcenia. Rzadko się zdarza, żeby upadek z pozycji stojącej powodował taki uraz, szczególnie u osób starszych, które zwykle upadają na biodra lub plecy. Najczęstszy scenariusz złamania po upadku u seniora to jednak uraz biodra, a konkretnie szyjki kości udowej. To wynika z anatomii – w tej okolicy kość jest relatywnie cienka, a obciążenie podczas upadku ogromne. Z mojego punktu widzenia, to ważne, bo zapobieganie takim złamaniom wymaga szczególnego podejścia do zabezpieczenia przestrzeni i profilaktyki upadków, a także leczenia i monitorowania osteoporozy, co podkreślają wszystkie nowoczesne wytyczne ortopedyczne i geriatria. Wiele osób myśli, że upadek to zawsze coś drobnego, ale w praktyce właśnie ten typ złamania prowadzi do najpoważniejszych powikłań i ogromnych obciążeń dla całego systemu opieki zdrowotnej.