80-letnia podopieczna przewróciła się w przedpokoju. Po upadku zgłosiła silny ból w okolicy prawego biodra i niemożność poruszania kończyną. Objawy te mogą wskazywać na
Złamanie szyjki kości udowej u osób starszych, zwłaszcza po upadku, to bardzo częsty i niestety poważny uraz. W praktyce opieki nad seniorami, kiedy ktoś zgłasza silny ból biodra i nie może ruszać nogą po przewróceniu się, to w zasadzie klasyczny obraz złamania właśnie szyjki kości udowej. Szyjka jest tą częścią kości udowej, która łączy trzon z głową kości i leży bardzo blisko stawu biodrowego. W podeszłym wieku kości są kruche przez osteoporozę, więc nawet zwyczajne potknięcie często kończy się takim złamaniem. Charakterystyczne jest też ustawienie kończyny – skrócona, wykręcona na zewnątrz, brak możliwości uniesienia nogi, ostry ból przy każdej próbie ruchu. W praktyce, jak ja miałem styczność z takimi przypadkami, to interwencja musi być szybka – nie wolno pionizować pacjenta na siłę, żeby nie pogorszyć urazu. Standardem jest też wezwanie pogotowia. Po stronie praktyki medycznej takie złamania wymagają leczenia chirurgicznego, często wszczepienia endoprotezy. Warto o tym wiedzieć, bo szybkie rozpoznanie i właściwe postępowanie może uratować zdrowie, a czasem nawet życie. Swoją drogą, dobrze wiedzieć, jak takie objawy odróżnić od innych urazów – pozostałe, jak zwichnięcie stawu skokowego czy złamanie piszczeli, dają inne objawy i zwykle nie uniemożliwiają aż tak całkowicie ruchu w stawie biodrowym.
W tego typu sytuacjach nietrudno o pomyłkę, bo objawy niektórych urazów u osób starszych mogą być mylące. Jednak kluczowe są tu lokalizacja bólu, okoliczności urazu oraz objawy kliniczne. Zwichnięcie stawu skokowego objawia się raczej bólem, obrzękiem i zniekształceniem okolicy stawu skokowego, a nie biodra. Pacjent z takim urazem zazwyczaj zachowuje możliwość delikatnego poruszania kończyną w biodrze i nie odczuwa bólu w okolicy stawu biodrowego. Złamanie kości piszczelowej typowo powoduje miejscowy ból w obrębie podudzia, obrzęk, czasem zniekształcenie nogi, ale nie skutkuje aż taką niemożnością ruchu w stawie biodrowym ani silnym bólem w tej okolicy. Zwichnięcie kolana natomiast daje objawy w obrębie stawu kolanowego – obrzęk, zniekształcenie, niestabilność stawu, a ból koncentruje się wokół kolana, nie biodra. Typowy błąd myślowy w takich sytuacjach to zbytnie skupienie się na zamianie bólu kończyny z bólem biodra, zamiast oceny całości obrazu i mechanizmu urazu. Upadek na bok u starszej osoby praktycznie zawsze powinien nasuwać podejrzenie złamania szyjki kości udowej, szczególnie jeśli pojawia się nagły, bardzo silny ból tej okolicy i niemożność ruszania nogą. To jest wiedza kluczowa zarówno dla opiekunów, jak i dla całej służby zdrowia, bo opóźnienie w rozpoznaniu i leczeniu może znacznie pogorszyć rokowanie pacjenta. W praktyce, gdy ktoś upadnie i skarży się na silny ból biodra oraz nie może poruszać nogą, zdecydowanie powinniśmy podejrzewać właśnie złamanie szyjki, a nie któreś z mniej typowych urazów kończyn dolnych.