Czterdziestoletni podopieczny chory na schizofrenię ma problem z wykonywaniem drobnych napraw w mieszkaniu oraz z obsługą sprzętu gospodarstwa domowego. W celu zwiększenia samodzielności opiekunka może zaproponować podopiecznemu udział w treningach
Odpowiedź technicznym i praktycznym jest zdecydowanie najbardziej trafiona, bo właśnie te treningi skupiają się na rozwijaniu umiejętności związanych z codziennym funkcjonowaniem w domu. Osoby chorujące na schizofrenię często mają trudności z wykonywaniem zadań wymagających planowania, koordynacji ruchowej albo po prostu brakuje im doświadczenia w wykonywaniu prostych czynności technicznych. Prowadzenie treningu technicznego polega na nauce obsługi różnych urządzeń AGD, takich jak pralki, odkurzacze czy kuchenki, ale też na rozwijaniu umiejętności samodzielnej naprawy drobnych usterek, np. wymiany żarówki, dokręcenia śruby, czy czyszczenia filtrów. Trening praktyczny natomiast to nauka rozwiązywania codziennych problemów typu samodzielne naprawy, utrzymanie porządku w mieszkaniu czy nawet podstawowe czynności majsterkowania. Z mojego doświadczenia wynika, że takie podejście bardzo pozytywnie wpływa na poczucie własnej wartości podopiecznych i ich samodzielność, a także zgodne jest z rekomendacjami środowiskowej opieki psychiatrycznej i praktyką terapii zajęciowej. Dobrze przeprowadzony trening techniczny i praktyczny może realnie poprawić jakość życia osoby z zaburzeniami psychicznymi i pozwolić jej lepiej radzić sobie w codzienności – to jest dokładnie to, do czego powinno się dążyć w pracy opiekuna.
W tym przypadku sporo osób daje się zwieść pozorom, bo odpowiedzi budżetowy, interpersonalny, asertywności czy kulinarny wydają się na pierwszy rzut oka sensowne, ale po głębszym zastanowieniu widać, że nie odpowiadają one konkretnym potrzebom tego podopiecznego. Budżetowy i interpersonalny trening mają zupełnie inne cele: budżetowy uczy zarządzania finansami, planowania wydatków i oszczędzania, co jest ważne, ale nie rozwiązuje problemów z obsługą sprzętu czy drobnymi naprawami. Interpersonalny zaś skupia się na socjalizacji i poprawie umiejętności komunikacyjnych, a nie na zadaniach manualnych czy technicznych. Podobnie trening asertywności i zaradności życiowej, choć wartościowe w pracy z osobami z trudnościami psychicznymi, odnoszą się raczej do umiejętności stawiania granic, wyrażania własnych potrzeb lub radzenia sobie w sytuacjach społecznych, a nie bezpośrednio do rozwiązywania problemów technicznych w domu. Trening kulinarny i prowadzenia rozmowy to już zupełnie inna para kaloszy – pierwszy dotyczy nauki gotowania, planowania posiłków i obsługi kuchni, drugi rozwija kompetencje komunikacyjne. Typowym błędem jest myślenie, że każda forma aktywizacji będzie pasować do każdego problemu, ale w praktyce najważniejsze jest indywidualne dobranie treningu do rzeczywistych trudności podopiecznego. Standardy opieki długoterminowej i psychiatrycznej jasno podkreślają, żeby koncentrować się na deficytach funkcjonalnych danej osoby i dobierać interwencje, które realnie poprawią jej codzienne funkcjonowanie. Praca z osobą chorą psychicznie wymaga precyzyjnej diagnozy potrzeb – jeśli problemem są prace techniczne, to właśnie na rozwijaniu tych kompetencji warto się skupić, a nie na obszarach społecznych czy budżetowych, które w tej chwili nie są głównym deficytem.