Gdzie powinna zwrócić się opiekunka środowiskowa, aby zapewnić bezpieczeństwo i ułatwić przemieszczanie się po mieszkaniu podopiecznej, poruszającej się na wózku inwalidzkim?
Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) to instytucja, która faktycznie wspiera osoby z niepełnosprawnościami w dostosowywaniu mieszkań do ich potrzeb, w tym właśnie takich, które poruszają się na wózku inwalidzkim. Z mojego doświadczenia wynika, że opiekunowie, ale też rodziny czy same osoby niepełnosprawne, najczęściej uzyskują z PFRON dofinansowanie na likwidację barier architektonicznych w mieszkaniach – na przykład montaż progów najazdowych, poszerzenie drzwi, montaż uchwytów czy nawet modernizację łazienki. To bardzo praktyczne rozwiązania, bo dzięki nim codzienne życie osoby na wózku staje się po prostu wygodniejsze i bezpieczniejsze. PFRON nie tylko rozdaje pieniądze, ale też doradza, jakie zmiany mogą być najbardziej przydatne – to jest super sprawa i warto z tego korzystać. Branżowe standardy podkreślają, że likwidacja barier w środowisku domowym jest kluczowa dla samodzielności i aktywizacji osób niepełnosprawnych. Moim zdaniem wiedza o tym, gdzie się zwrócić, to podstawa pracy opiekunki środowiskowej, bo bez tego trudno wyobrazić sobie profesjonalną opiekę. Warto też pamiętać, że to nie zawsze musi być bardzo kosztowne, bo PFRON oferuje różne programy dla osób w różnym wieku i z różnymi potrzebami. Zdarza się, że opiekunowie nie znają tych procedur i wtedy przepada szansa na poprawę komfortu życia podopiecznych – a szkoda! Także, krótko mówiąc: zawsze, gdy chodzi o poprawę mobilności i bezpieczeństwa w mieszkaniu osoby niepełnosprawnej, PFRON to pierwszy adres, do którego warto uderzać.
Wiele osób myśli, że różne fundusze państwowe czy socjalne mogą pomóc w dostosowaniu mieszkań do potrzeb osób niepełnosprawnych, ale to nie do końca tak działa. Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych służy głównie wsparciu socjalnemu pracowników – wypłaca zapomogi, finansuje wycieczki, a czasem dofinansuje wypoczynek, ale nie zajmuje się adaptacją lokali dla osób z niepełnosprawnościami. To częsty błąd: utożsamianie „funduszu” z każdą możliwą formą pomocy, podczas gdy zadania tych instytucji są bardzo różne. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska koncentruje się z kolei na ekologii, ochronie przyrody czy finansowaniu odnawialnych źródeł energii – nie ma wśród jego priorytetów likwidacji barier architektonicznych w prywatnych mieszkaniach. Trochę podobnie jest z Narodowym Funduszem Zdrowia: ten fundusz finansuje świadczenia zdrowotne, refunduje leki czy sprzęt medyczny, ale nie wydaje pieniędzy na remonty, przebudowy czy modyfikacje domów dla osób na wózkach. Z mojego punktu widzenia te pomyłki wynikają z nieznajomości zakresu działania poszczególnych instytucji – praktyka branżowa jasno pokazuje, że tylko PFRON ma narzędzia i środki prawne do wspierania osób niepełnosprawnych w zakresie poprawy dostępności domów. Często mylimy też pojęcia: dostępność środowiska a świadczenia zdrowotne to dwa zupełnie różne obszary. Warto więc wiedzieć, że profesjonalna opiekunka środowiskowa powinna znać te podziały, żeby skutecznie pomagać. Dobrą praktyką jest także utrzymywanie kontaktu z lokalnymi oddziałami PFRON oraz śledzenie ich aktualnych programów – wtedy można podopiecznym realnie poprawić komfort życia, a nie odsyłać ich w niewłaściwe miejsca.