Na jakiej podstawie osoba z niepełnosprawnością może ubiegać się o dofinansowanie na likwidację barier architektonicznych?
Podstawowym dokumentem, który uprawnia osobę z niepełnosprawnością do ubiegania się o dofinansowanie na likwidację barier architektonicznych, jest orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Wynika to bezpośrednio z przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Taki dokument jest oficjalnym potwierdzeniem, że dana osoba została uznana przez odpowiedni organ za osobę z niepełnosprawnością w określonym stopniu. Praktycznie rzecz biorąc, bez tego orzeczenia nie ma możliwości starania się o środki na usuwanie barier w miejscu zamieszkania czy użytkowania. Dla przykładu, osoba mająca trudności z poruszaniem się i posiadająca orzeczenie może wystąpić do PCPR (Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie) o dofinansowanie na montaż windy schodowej albo przeróbkę łazienki. Bez takiego orzeczenia, nawet jeśli ktoś ma widoczne ograniczenia zdrowotne, urzędnicy są zwykle bezsilni, bo po prostu nie mają podstawy prawnej do przyznania środków. Z mojego doświadczenia wynika, że wielu ludzi niesłusznie sądzi, iż wystarczy samo zaświadczenie lekarskie czy inny dokument medyczny. Jednak to właśnie orzeczenie określa stopień niepełnosprawności oraz wskazania do korzystania z określonych form wsparcia. To taki trochę „bilet wstępu” do systemu pomocy. Ważne jest, żeby pamiętać, że procedurę orzekania można rozpocząć jeszcze zanim pojawi się potrzeba np. przebudowy mieszkania – warto o tym pomyśleć z wyprzedzeniem, bo sam proces uzyskania orzeczenia trochę trwa. Tak czy inaczej, to jest fundament wszystkich formalności związanych z dostępnością i likwidacją barier.
Wiele osób zakłada, że dofinansowanie na likwidację barier architektonicznych można uzyskać na podstawie zwykłego zaświadczenia potwierdzającego konkretną niepełnosprawność, np. wzrokową, albo tylko poprzez skierowanie lekarskie. To dość częsty błąd myślowy – być może dlatego, że dokumentów medycznych ogólnie jest sporo i nie zawsze wiadomo, który ma największą wagę. Tymczasem system wsparcia osób z niepełnosprawnościami w Polsce jest dość precyzyjnie określony i bazuje na formalnych orzeczeniach o stopniu niepełnosprawności, które wydają specjalne komisje. Zaświadczenie o byciu osobą niewidomą czy niedowidzącą, mimo że ważne z punktu widzenia leczenia czy rehabilitacji, nie stanowi wystarczającej podstawy prawnej do przyznania środków na likwidację barier. Podobnie samo skierowanie lekarskie – ono ma znaczenie raczej w kontekście leczenia lub uzyskania świadczeń zdrowotnych, ale nie jest dokumentem wymaganym w procedurze dofinansowań na tego typu inwestycje. Z kolei orzeczenie o zasiłku rehabilitacyjnym dotyczy uprawnień do pobierania określonego świadczenia finansowego, a nie uprawnień do wnioskowania o likwidację barier architektonicznych. W praktyce urzędy (najczęściej PCPR lub MOPS) wymagają właśnie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, bo to ono pokazuje, że osoba spełnia ustawowe kryteria. Przekonanie, że wystarczy dowolny dokument medyczny, może wynikać z niewiedzy na temat przepisów lub z mylenia różnych form pomocy. Dlatego tak ważne jest, by każda osoba zainteresowana wsparciem najpierw uzyskała formalne orzeczenie – to standardowa droga i podstawa do wszystkich kolejnych działań związanych z likwidacją barier czy zakupem sprzętu rehabilitacyjnego.