Przygotowując i podając osobie podopiecznej leki drogą doustną, opiekunka powinna
A. sprawdzić zalecenie lekarskie, trzykrotnie sprawdzić nazwę leku, podać do popicia wodę, zapytać, czy leki zostały połknięte.
B. umyć ręce, trzykrotnie sprawdzić nazwę leku, podać do popicia napój, zapytać czy, że leki zostały połknięte.
C. sprawdzić zalecenie lekarskie, umyć ręce, trzykrotnie sprawdzić nazwę leku, podać do popicia wodę, upewnić się, że leki zostały połknięte.
D. sprawdzić nazwę leku, leki podzielić na małe porcje, podać do popicia napój, upewnić się, że leki zostały połknięte.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2017 (arkusz Z.05-X-17.06).
Właściwe przygotowanie i podanie leków osobie podopiecznej to nie tylko kwestia przestrzegania poleceń, ale też bezpieczeństwa i troski o zdrowie pacjenta. W Twojej odpowiedzi zawarte są kluczowe elementy zgodne ze standardami opieki – sprawdzenie zalecenia lekarskiego to absolutna podstawa, bo tylko na tej podstawie można podawać leki. Mycie rąk to coś, o czym łatwo zapomnieć, a moim zdaniem to najczęstszy błąd, bo nawet jak wszystko inne jest dopilnowane, brudne ręce mogą przynieść więcej szkody niż pożytku. Trzykrotna kontrola nazwy leku – naprawdę nie przesadzam, kiedy powiem, że to jeden z filarów bezpieczeństwa. Leki mogą wyglądać bardzo podobnie, a pomyłki niestety się zdarzają. W praktyce zawsze warto poprosić, żeby pacjent popił lek wodą, bo nie każda inna ciecz się nadaje – soki czy mleko mogą czasem wchodzić w niepożądane interakcje z lekami. Na koniec upewnienie się, że leki zostały połknięte – to niby oczywistość, a jednak szczególnie u osób starszych lub mających trudności z połykaniem można łatwo przeoczyć sytuację, gdy lek zostaje w ustach. W pracy opiekunki to wszystko układa się w jedną rutynę, która daje gwarancję, że pacjent dostanie właściwy lek, we właściwej dawce, w bezpieczny sposób. Takie postępowanie jest zgodne z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego i ogólnymi normami pracy w opiece. Warto też wiedzieć, że zachowanie tej kolejności i dokładności buduje zaufanie pacjenta do opiekuna. Z mojego doświadczenia wynika, że im bardziej sumiennie się do tego podchodzi, tym mniej problemów później. Niektórzy mogą myśleć, że to przesada, ale praktyka pokazuje, że każda z tych czynności ma sens.
Prawidłowe przygotowanie i podanie leków osobie podopiecznej wymaga przestrzegania kilku ważnych zasad, które niestety bywają pomijane w potocznym podejściu. Częstym błędem jest pominięcie któregoś z obligatoryjnych etapów, na przykład mycia rąk przed rozpoczęciem czynności – to może wydawać się drobiazgiem, ale właśnie przez takie pozornie niewinne zaniedbania dochodzi do przenoszenia drobnoustrojów i zagrożenia infekcjami. W praktyce bardzo często spotykam się też z tym, że osoby skupiają się tylko na sprawdzeniu nazwy leku, pomijając konieczność weryfikacji zalecenia lekarskiego – to jest dosyć niebezpieczne, bo może prowadzić do sytuacji, w której podany zostanie lek odstawiony lub o zmienionej dawce. Moim zdaniem równie poważnym uchybieniem jest nieprzestrzeganie zasady trzykrotnego sprawdzania – łatwo pomylić się nawet przy najprostszych nazwach, zwłaszcza przy pracy z lekami o podobnych opakowaniach czy nazwach, a tylko systematyczne powtarzanie tej czynności minimalizuje ryzyko pomyłki. Kolejna kwestia to rodzaj napoju – podawanie leków z sokiem czy mlekiem może prowadzić do niepożądanych interakcji, o czym często się zapomina, a to jest już błąd merytoryczny. Ważne jest, by zawsze wybierać wodę, bo jest neutralna. Wreszcie, samo pytanie pacjenta, czy leki zostały połknięte, bywa nieskuteczne – szczególnie u osób starszych lub z problemami poznawczymi trzeba faktycznie sprawdzić, obserwować, czy lek został połknięty, a nie polegać wyłącznie na deklaracji. W branży opiekuńczej utarło się, że każdy etap procedury ma znaczenie i nie wolno żadnego pomijać, nawet jeśli wydaje się zbędny. Pomijanie tych zasad wynika często z rutyny albo z braku wiedzy o potencjalnych konsekwencjach. Dlatego warto zawsze wracać do podstaw i stosować pełną procedurę, bo tylko wtedy zapewniamy bezpieczeństwo pacjentowi i sobie. Standardy pracy w opiece jasno to określają i moim zdaniem nie ma tu miejsca na kompromisy.