Podczas wykonywania ćwiczeń mających na celu usunięcie supresji środkowej należy czerwony filtr umieścić przed okiem
Dokładnie tak, podczas ćwiczeń na usunięcie supresji środkowej, czyli tłumienia obrazu w jednym oku (najczęściej w zezach), czerwony filtr umieszcza się przed okiem zdrowym – to jest kluczowe. Chodzi o to, żeby właśnie to oko, które ma prawidłowe widzenie i dominuje, zostało w pewien sposób „osłabione” bodźcem wzrokowym. Przez czerwony filtr dociera mniej światła i zmienia się kontrast – to zmusza mózg, żeby bardziej wykorzystywał bodźce z oka zezującego, które wcześniej było tłumione. To jedna z najczęściej stosowanych technik w ortoptyce i rehabilitacji widzenia obuocznego, szczególnie u dzieci z amblyopią lub supresją związaną z zezem. Podręczniki i wytyczne specjalistyczne, na przykład zalecenia Polskiego Towarzystwa Ortoptycznego, właśnie tak to opisują. Z mojego doświadczenia wynika, że takie ćwiczenia zdecydowanie pomagają „odblokować” oko zezujące, o ile są odpowiednio i regularnie prowadzone. Warto pamiętać, że czasem pacjenci mylą strony, bo wydaje się logiczne, by filtr kłaść na oko słabsze, ale praktyka pokazuje, że tylko poprzez „utrudnianie” oku zdrowemu, mózg zaczyna „dopuszczać” drugie oko do współpracy. Takie zabiegi są też spotykane w testach Wortha czy ćwiczeniach z wykorzystaniem kolorowych filtrów i to jest zgodne z europejskimi standardami leczenia zaburzeń widzenia obuocznego.
Wielu osobom wydaje się, że czerwony filtr powinien być zakładany na oko zezujące albo po prostu na lewe lub prawe, bez refleksji nad funkcjonalnością. To dość powszechny błąd wynikający z mylenia celu terapeutycznego z prostą symetrią. Filtr czerwony stosuje się nie po to, by ograniczać widzenie w oku już słabszym czy zezującym, tylko by ograniczyć przewagę oka zdrowego. Jeśli położymy filtr na oku zezującym, efekt będzie odwrotny od zamierzonego – oko słabsze stanie się jeszcze mniej aktywne, a mózg jeszcze bardziej je zignoruje. To niestety wydłuża lub całkowicie uniemożliwia poprawę współpracy obuocznej. Tymczasem profesjonalne standardy ortoptyczne jasno mówią, że filtr powinien utrudnić przewodnictwo bodźców w oku dominującym, czyli zdrowym. Typowy błąd myślowy polega na utożsamianiu miejsca zeza z miejscem terapii filtrami, podczas gdy chodzi o równoważenie aktywności obu oczu. W praktyce, niezależnie czy zez występuje w lewym czy prawym oku, filtr zawsze należy umieścić na oku zdrowym, bo tylko wtedy mózg zaczyna korzystać z informacji z oka zezującego. Dobre praktyki kliniczne i literatura naukowa podkreślają, że skuteczna terapia supresji środkowej polega na stopniowym przywracaniu równowagi bodźców, nigdy na dalszym tłumieniu oka już wyłączonego z widzenia obuocznego. Warto zwracać uwagę na ten subtelny, ale bardzo ważny niuans podczas prowadzenia ćwiczeń ortoptycznych.