U pacjenta stwierdzono wadę refrakcji OP +3,50 Dsph /+1,00 Dcyl oś 90°. U pacjenta w OP występuje astygmatyzm
Odpowiedź jest jak najbardziej słuszna, bo właśnie taki zapis jak +3,50 Dsph /+1,00 Dcyl oś 90° oznacza astygmatyzm nadwzroczny zgodny z regułą. Już tłumaczę: wartość dodatnia sfery (+3,50) świadczy o nadwzroczności, czyli oko ma za słabą moc skupiającą i promienie skupiają się za siatkówką. Cylindryczny składnik +1,00 o osi 90° mówi, że astygmatyzm występuje w osi pionowej. No i tu wchodzi pojęcie „zgodny z regułą” – oznacza to, że moc skupiająca w pionie (oś 90°) jest mniejsza niż w poziomie (oś 180°), co jest najczęstszym typem astygmatyzmu u ludzi młodych. W praktyce optometrycznej taki zapis jest spotykany bardzo często, szczególnie u osób, które uskarżają się na niewyraźne widzenie z bliska i szybkie męczenie wzroku. Moim zdaniem warto umieć rozpoznać taki przypadek, bo poprawnie dobrane okulary znacząco poprawiają komfort życia pacjenta. Dobrze wiedzieć, że według standardów branżowych, astygmatyzm zgodny z regułą to właśnie cylinder dodatni lub ujemny w osi 90°. W praktyce, przy doborze korekcji, taki przypadek rozpatrujemy priorytetowo, by zapewnić jak najlepszą ostrość i wygodę widzenia.
Warto się na chwilę zatrzymać i przeanalizować, skąd biorą się najczęstsze nieporozumienia przy ocenie typu astygmatyzmu. Dużo osób mylnie utożsamia obecność cylindra z krótkowzrocznością lub nadwzrocznością, nie patrząc na znak i wartość sfery. W tym przypadku mamy sferę dodatnią (+3,50), a to ewidentnie jest nadwzroczność, więc każda odpowiedź sugerująca krótkowzroczność jest technicznie niepoprawna. To pierwszy typowy błąd – patrzenie tylko na cylinder. Kolejna kwestia to rozumienie pojęcia „zgodny z regułą”. W branży przyjmuje się, że jeśli oś cylindra jest w okolicach 90° (czyli pionowo), to jest to astygmatyzm zgodny z regułą. Natomiast oś w pobliżu 180° to astygmatyzm niezgodny z regułą. Często łatwo się pomylić, bo ten podział wynika z anatomicznej budowy rogówki – najczęściej jest ona bardziej stroma pionowo, dlatego poprawną praktyką jest rozpoznanie astygmatyzmu zgodnego z regułą przy osi 90°. Cylinder dodatni +1,00 podany w tej osi wzmacnia moc skupiającą właśnie w pionie. Niektórzy mogą też błędnie zamieniać pojęcia przez przyzwyczajenia z przeszłości, kiedy używano innych notacji. Moim zdaniem warto zapamiętać, że oznaczenie + przy sferze to zawsze nadwzroczność, a „zgodność z regułą” zależy od osi cylindra. Takie rozumowanie pomaga unikać najczęstszych pomyłek w gabinecie i podczas egzaminów. Dobre praktyki nakazują dokładną analizę osi cylindra i wartości sfery, a nie tylko patrzenie na jeden z parametrów.