W której metodzie leczenia niedowidzenia z fiksacją ekscentryczną uzyskuje się stopniową zmianę lokalizacji wzrokowej z ekscentrycznej na centralną?
Metoda Cüppersa to taka trochę klasyka, jeśli chodzi o leczenie niedowidzenia z fiksacją ekscentryczną. Polega ona na tym, że terapeuta prowadzi oko pacjenta z miejsca, gdzie ono „uciekło” (czyli z tej ekscentrycznej fiksacji), z powrotem do centralnej lokalizacji na siatkówce. W praktyce pacjent jest świadomie uczony przesuwania punktu fiksacji stopniowo coraz bliżej centrum dołka środkowego. To nie jest proces, który idzie od razu – trzeba tutaj sporo cierpliwości i regularnych ćwiczeń. Cała sztuka polega na tym, żeby układ nerwowy nauczył się na nowo, że prawidłowe widzenie zachodzi w centrum siatkówki, a nie gdzieś na jej obrzeżach. W mojej opinii, stosowanie tej metody w gabinecie daje bardzo dobre efekty, pod warunkiem współpracy i systematyczności. W nowoczesnych standardach ortoptycznych i okulistycznych uważa się metodę Cüppersa za jedną z najbardziej efektywnych, jeśli chodzi o reedukację fiksacji. Dodatkowym plusem jest to, że można ją dostosować do indywidualnych potrzeb pacjenta. Moim zdaniem, każdy, kto pracuje z pacjentami z niedowidzeniem, powinien znać tę technikę, bo pozwala uzyskać realną poprawę funkcjonowania wzrokowego, zwłaszcza u dzieci. No i to właśnie ta metoda celuje bezpośrednio w zmianę lokalizacji fiksacji z ekscentrycznej na centralną – żadna inna tak precyzyjnie nie adresuje tego konkretnego problemu.
W leczeniu niedowidzenia z fiksacją ekscentryczną bardzo łatwo pomylić różne metody terapeutyczne, bo ich nazwy często przewijają się na kursach i w podręcznikach. Przykładowo, metoda Campbella znana jest raczej ze stosowania bodźców świetlnych do stymulacji siatkówki i poprawy ostrości wzroku, ale nie skupia się bezpośrednio na reedukacji miejsca fiksacji. To często myli, bo wydaje się, że każda metoda, która poprawia ostrość widzenia, będzie też zmieniała lokalizację fiksacji, a to nie do końca prawda. Z kolei metoda Bangertera kojarzy się głównie z użyciem specjalnych folii (tzw. folii Bangertera), które służą do stopniowego obniżania ostrości widzenia oka dominującego w celu „zmuszenia” oka niedowidzącego do aktywności. Jednak tutaj również nie chodzi o zmianę samej lokalizacji fiksacji, tylko raczej o ogólną poprawę funkcji niedowidzącego oka. Starkiewicz natomiast to głównie metodyka ćwiczeń ortoptycznych i pleoptycznych, ale jej główny cel to poprawa aktywności fotoreceptorów w centrum dołka, a nie uczenie zmiany punktu fiksacji z ekscentrycznego na centralny w sposób stopniowy. Spotkałem się z wieloma osobami, które automatycznie wybierają metody opierające się na ćwiczeniach lub stymulacji, sądząc, że każda z nich rozwiązuje problem fiksacji ekscentrycznej. To dość częsty błąd myślowy: utożsamianie poprawy ostrości lub ćwiczeń ortoptycznych z reedukacją lokalizacji fiksacji. W rzeczywistości tylko metoda Cüppersa – przez precyzyjne, stopniowe ćwiczenia przesuwania fiksacji – umożliwia naukę ponownej centralnej lokalizacji wzrokowej. Warto rozróżniać te techniki, bo nieprawidłowy wybór metody może wydłużyć czas terapii albo wręcz nie przynieść oczekiwanych efektów.