Na podstawie danych w tabeli dobierz wartość kąta wierzchołkowego wiertła z węglików spiekanych do wiercenia w stali hartowanej.
| Wiertła ze stali szybkotnącej | Wiertła z węglików spiekanych | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ogólnego przeznaczenia | Do żeliwa i stali | Do mosiądzu | Do miedzi i aluminium | Do tworzyw sztucznych | Do twardej gumy | Do żeliwa i stali | Do stali hartowanej | Do żeliwa białego |
| 116°÷118° | 118° | 118° | 140° | 85°÷90° | 50° | 118° | 130° | 140° |
A. 130°
B. 140°
C. 118°
D. 50°
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2019 (arkusz M.20-X-19.01).
Poprawna odpowiedź to 130°, co jest zgodne z danymi zawartymi w tabeli dotyczącymi wierteł z węglików spiekanych do wiercenia w stali hartowanej. Kąt wierzchołkowy wiertła ma kluczowe znaczenie dla efektywności procesu wiercenia, ponieważ wpływa na trwałość narzędzia oraz jakość uzyskiwanego otworu. Wyższy kąt wierzchołkowy, jak 130°, sprzyja lepszemu skrawaniu materiału o dużej twardości, jak stal hartowana, poprzez minimalizację oporu skrawania i redukcję sił działających na wiertło. Praktycznym zastosowaniem wierteł o takim kącie jest wiercenie w trudnych materiałach, w tym elementach konstrukcyjnych w branży motoryzacyjnej czy budowlanej, gdzie precyzja i trwałość narzędzi są niezbędne. Standardy branżowe, jak ISO 5817, podkreślają konieczność stosowania odpowiednich narzędzi w zależności od materiału, co potwierdza wybór wiertła o kącie 130° do obróbki stali hartowanej.
Wybór innych wartości kąta wierzchołkowego, takich jak 140°, 118° czy 50°, nie jest właściwy w kontekście wiercenia w stali hartowanej. Kąt wierzchołkowy wiertła odgrywa kluczową rolę w procesie skrawania, co oznacza, że niewłaściwy dobór tego parametru może prowadzić do nieefektywności procesu lub zniszczenia narzędzia. Na przykład, kąt 140° może wskazywać na optymalizację do materiałów bardziej miękkich, gdzie większa powierzchnia w kontakcie z materiałem nie jest konieczna. Kąt 118° z kolei, choć stosowany w wielu przypadkach, nie zapewnia optymalnych warunków skrawania w przypadku stali hartowanej, gdzie istotne jest, aby wybrać narzędzie o kącie wierzchołkowym, które zminimalizuje siły działające na wiertło i poprawi jakość wierconego otworu. Kąt 50° jest zdecydowanie zbyt mały, co prowadzi do zwiększenia oporu skrawania, a w konsekwencji do znacznego skrócenia żywotności wiertła. Dlatego ważne jest, aby przy doborze narzędzi do obróbki metali kierować się zarówno ich twardością, jak i zalecanymi parametrami technicznymi, które zapewnią najlepsze rezultaty. W branży stosuje się różne standardy, takie jak normy ISO, które definiują odpowiednie wartości kątów wierzchołkowych w zależności od materiału, co potwierdza znaczenie prawidłowego doboru wierteł do specyficznych zastosowań.