Aby wyeliminować efekt okluzji, w konsekwencji którego pojawia się nienaturalne brzmienie własnego głosu, należy
Prawidłowe wskazanie dużej wentylacji jest tu kluczowe, bo efekt okluzji wynika głównie z tego, że przewód słuchowy jest zbyt szczelnie zamknięty wkładką lub obudową aparatu. Kiedy kanał jest „zaczopowany”, własny głos, żucie, chodzenie czy nawet przełykanie powodują silne przenoszenie drgań przez kości czaszki do ucha wewnętrznego. Te niskoczęstotliwościowe dźwięki nie mogą się wydostać na zewnątrz i są uwięzione w zamkniętej objętości przewodu słuchowego – dlatego pacjent słyszy siebie bardzo głośno, dudniąco, jak „w beczce”. Odpowiednio duża wentylacja w wkładce usznej albo w obudowie aparatu wewnątrzkanałowego tworzy rodzaj kanału upustowego, który umożliwia ucieczkę energii akustycznej na zewnątrz i wyrównanie ciśnienia akustycznego w przewodzie. Z mojego doświadczenia, przy typowych niedosłuchach lekkich i średnich, zastosowanie szerokiego kanału wentylacyjnego jest podstawową dobrą praktyką zalecaną w nowoczesnych protokołach dopasowania (np. przy metodach NAL-NL2 czy DSL), właśnie po to, żeby ograniczyć efekt okluzji bez konieczności sztucznego „odchudzania” wzmocnienia w niskich częstotliwościach. W praktyce oznacza to świadomy dobór średnicy i długości kanału wentylacyjnego, czasem zastosowanie tzw. wentylacji szerokopasmowej (open fit) lub powiększenie istniejącego otworu w wkładce. Audioprotetyk, zanim zacznie kombinować z zaawansowanymi ustawieniami w oprogramowaniu, powinien najpierw ocenić mechaniczne dopasowanie wkładki: czy nie jest za głęboka, czy nie ma zbyt małej wentylacji, czy materiał nie blokuje naturalnej objętości przewodu. Standardem jest też, że przy pacjentach bardzo wrażliwych na brzmienie własnego głosu, projektuje się wkładki z możliwie największą wentylacją, jaką pozwala na to stopień niedosłuchu i ryzyko sprzężenia zwrotnego. To jest takie klasyczne, podręcznikowe i jednocześnie bardzo praktyczne rozwiązanie problemu okluzji.
Trudność z tym pytaniem polega często na tym, że intuicja podpowiada coś odwrotnego niż dobre praktyki audioprotetyczne. Wielu osobom wydaje się, że skoro pacjent narzeka na nienaturalne brzmienie własnego głosu, to trzeba „bardziej uszczelnić” wkładkę, skrócić trzpień albo zmniejszyć wentylację, żeby mieć większą kontrolę nad dźwiękiem z aparatu. Tymczasem efekt okluzji nie wynika z pracy elektroniki aparatu, tylko z mechanicznego zamknięcia przewodu słuchowego. Zbyt mała lub nawet całkowicie zamknięta wentylacja powoduje, że przewód działa jak mała, szczelna komora akustyczna, w której kumuluje się energia niskich częstotliwości generowana przez własny głos pacjenta. Wtedy każda próba dalszego ograniczania wentylacji tylko pogarsza sprawę, bo jeszcze bardziej odcina ucho od środowiska zewnętrznego. Podobnie skracanie trzpienia wkładki bez zadbania o odpowiednio duży kanał wentylacyjny nie rozwiązuje problemu, a może nawet zwiększyć dyskomfort, bo wkładka siedzi płycej, ale nadal jest szczelna i okluzja pozostaje. Częstym błędem myślowym jest też mieszanie dwóch różnych zjawisk: efektu okluzji i sprzężenia zwrotnego. Przy słabszych i średnich niedosłuchach ktoś może chcieć zmniejszyć wentylację, żeby ograniczyć piski aparatu, ale robi to kosztem naturalności własnego głosu. W nowoczesnych aparatach strategie redukcji sprzężenia zwrotnego realizuje się głównie programowo i przez przemyślany kształt wkładki, a nie przez jej całkowite uszczelnienie. Moim zdaniem warto zapamiętać jedną prostą zasadę: im większa wentylacja (w granicach bezpiecznych dla danego niedosłuchu), tym mniejszy efekt okluzji. Odpowiedzi sugerujące mniejszą lub zamkniętą wentylację idą dokładnie w przeciwnym kierunku niż zalecenia literatury i standardów dopasowania aparatów słuchowych, dlatego prowadzą do nasilenia problemu, a nie jego redukcji.