Jeżeli uszkodzeniu ulega układ przewodzeniowy, to wartości progu przewodnictwa
Prawidłowa odpowiedź odnosi się do typowego obrazu tzw. niedosłuchu przewodzeniowego. Uszkodzenie układu przewodzeniowego dotyczy głównie ucha zewnętrznego i środkowego: przewodu słuchowego zewnętrznego, błony bębenkowej, kosteczek słuchowych, ewentualnie trąbki słuchowej. W takiej sytuacji fala dźwiękowa gorzej przechodzi drogą powietrzną, czyli przez przewód słuchowy i układ kosteczek, dlatego progi przewodnictwa powietrznego się podwyższają – potrzeba większego natężenia dźwięku, żeby pacjent usłyszał ton. Jednocześnie przewodnictwo kostne zwykle pozostaje prawidłowe, bo ucho wewnętrzne i nerw słuchowy funkcjonują normalnie, a drgania przekazywane są bezpośrednio do ślimaka. Na audiogramie według dobrych praktyk diagnostycznych (normy ISO, procedury w audiometrii tonalnej) widać wtedy wyraźną lukę powietrzno‑kostną – progi kostne w normie, a progi powietrzne podwyższone. W praktyce klinicznej spotykamy to np. przy czopie woskowinowym, perforacji błony bębenkowej, otosklerozie w fazie przewodzeniowej czy wysiękowym zapaleniu ucha środkowego. Moim zdaniem kluczowe jest, żeby od razu kojarzyć: uszkodzony „mechanizm przewodzący” = gorsze przewodnictwo powietrzne, a nie kostne. To ma duże znaczenie przy doborze aparatu słuchowego – przy czystym niedosłuchu przewodzeniowym często wystarczy umiarkowane wzmocnienie i dobre dopasowanie wkładki, bo ślimak jest „wydolny”. W protokołach badania zawsze porównuje się oba rodzaje przewodnictwa, żeby odróżnić niedosłuch przewodzeniowy od odbiorczego i mieszanego, co jest podstawowym standardem w audiologii i protetyce słuchu.
W tym zadaniu łatwo wpaść w kilka typowych pułapek myślowych związanych z myleniem przewodnictwa powietrznego i kostnego. Jeżeli mówimy o uszkodzeniu układu przewodzeniowego, to mówimy o części mechanicznej: przewód słuchowy zewnętrzny, błona bębenkowa, kosteczki słuchowe, ewentualnie zaburzenia pracy trąbki słuchowej. Ten fragment toru słuchowego odpowiada za przekazywanie fali akustycznej z powietrza do płynów ucha wewnętrznego. Gdy ta mechanika jest zaburzona, dźwięk gorzej przechodzi drogą powietrzną, więc progi przewodnictwa powietrznego rosną, a nie maleją. Stąd założenie, że progi powietrzne mogłyby się obniżać przy uszkodzeniu przewodzenia, jest po prostu odwróceniem zależności. Drugi częsty błąd to założenie, że jakikolwiek problem ze słuchem od razu odbija się na przewodnictwie kostnym. Tymczasem przewodnictwo kostne „omija” ucho zewnętrzne i środkowe i stymuluje bezpośrednio ucho wewnętrzne. Jeżeli uszkodzenie dotyczy tylko części przewodzeniowej, to ślimak oraz nerw słuchowy działają normalnie, więc progi kostne pozostają prawidłowe. Podwyższanie progów kostnych obserwujemy przy uszkodzeniu ślimaka lub dalszej drogi słuchowej, czyli przy niedosłuchu odbiorczym, a nie przewodzeniowym. Bywa też, że ktoś intuicyjnie myśli: „jak dźwięk gorzej się przewodzi przez kości czaszki, to to jest układ przewodzeniowy”, ale w audiologii przyjęte definicje są inne i do tego trzeba się trzymać standardów – w audiometrii tonalnej zawsze oceniamy osobno przewodnictwo powietrzne i kostne, a uszkodzenie układu przewodzeniowego rozpoznajemy właśnie po podwyższonych progach powietrznych przy prawidłowych lub prawie prawidłowych progach kostnych. Dlatego odpowiedzi sugerujące zmiany progów kostnych lub obniżenie progów powietrznych stoją w sprzeczności z fizjologią i z praktyką badań audiometrycznych.