Który zapis tympanogramu jest charakterystyczny dla wysiękowego zapalenia ucha środkowego?
Typ B jest klasycznym, książkowym zapisem tympanogramu przy wysiękowym zapaleniu ucha środkowego (otitis media with effusion). Krzywa jest spłaszczona, praktycznie bez wyraźnego szczytu, co oznacza, że zmiana ciśnienia w przewodzie słuchowym zewnętrznym nie powoduje istotnej zmiany podatności (compliance) układu błona bębenkowa – kosteczki słuchowe. W praktyce oznacza to, że jama bębenkowa jest wypełniona płynem, błona jest „usztywniona”, a cały system przewodzeniowy pracuje jak zablokowany. W standardach tympanometrii (np. Jerger, wytyczne AAA/ASHA) typ B wiąże się z niską lub niemierzalną podatnością i często towarzyszy mu przewodzeniowy ubytek słuchu w audiometrii tonalnej (z rezerwą ślimakową). Moim zdaniem to jedno z najważniejszych badań przesiewowych u dzieci – płaski tympanogram typu B, szczególnie z obniżoną objętością przewodu słuchowego (ECV), sugeruje wysięk za błoną i jest wskazaniem do dalszej diagnostyki laryngologicznej, czasem do drenażu wentylacyjnego. W gabinecie protetyka słuchu taki wynik powinien zapalić czerwoną lampkę: zanim zacznie się dobierać aparat, trzeba wykluczyć odwracalną przyczynę niedosłuchu przewodzeniowego. Dobrą praktyką jest zawsze łączenie interpretacji typu B z oceną otoskopową (np. matowa, zaciągnięta błona, poziom płynu) i wynikami audiometrii – dopiero komplet daje sensowny obraz kliniczny.
W tym pytaniu łatwo się pomylić, bo wszystkie wymienione typy tympanogramów są spotykane w praktyce klinicznej, ale każdy z nich opisuje inną sytuację w uchu środkowym. Typ C, który często kusi jako odpowiedź, pokazuje przesunięcie szczytu krzywej w stronę ujemnych ciśnień (np. −150, −200 daPa) przy zachowanej w miarę prawidłowej wysokości szczytu. Oznacza to głównie podciśnienie w jamie bębenkowej z powodu dysfunkcji trąbki słuchowej, a nie obecność płynu. Można to traktować jako stan przed wysiękiem, ale sam typ C nie jest jeszcze typowy dla już rozwiniętego wysiękowego zapalenia ucha środkowego. Typ As charakteryzuje się wyraźnym, ale niskim szczytem przy około 0 daPa, czyli podatność układu jest zmniejszona, lecz ciśnienie w jamie bębenkowej jest wyrównane. Kojarzymy to raczej ze sztywnością układu przewodzeniowego: otoskleroza, zrosty, bliznowacenie błony bębenkowej. Wysiękowe zapalenie ucha zwykle daje płaski wykres, a nie tylko obniżony, wąski szczyt. Z kolei typ Ad to bardzo wysoki, „przewieszony” szczyt przy prawidłowym ciśnieniu, co sugeruje nadmierną ruchomość błony bębenkowej i/lub kosteczek, np. wiotką błonę po przebytych perforacjach, przerwanie łańcucha kosteczek. Wbrew pozorom, w wysiękowym zapaleniu błona nie jest nadmiernie ruchoma, ale raczej mocno ograniczona przez obecność płynu. Typowym błędem myślowym jest patrzenie tylko na położenie szczytu (czyli ciśnienie), a ignorowanie kształtu krzywej i wysokości podatności. W dobrych praktykach tympanometrii zawsze analizuje się jednocześnie: typ krzywej, wartość compliance, szerokość krzywej oraz objętość przewodu słuchowego. Dopiero taki zestaw parametrów pozwala poprawnie odróżnić dysfunkcję trąbki Eustachiusza (często typ C) od typowego wysięku (typ B) czy zmian otosklerotycznych (typ As) i pourazowych (typ Ad).